Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Δευτέρα, 30 Αυγούστου 2010

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

Αρτον και θεάματα…
Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
Αρτον και θεάματα... Η ιστορική φράση μας έρχεται από τη Ρώμη, αν και πέρασε αργότερα και στο Βυζάντιο, όταν ο αυτοκράτορας πρόσφερε στον λαό ψωμί (σιτάρι για την ακρίβεια) και αναψυχή με διάφορα θεάματα, έτσι που να μην τον απασχολούν τα δύσκολα και μεγάλα προβλήματα. Από τότε όλες οι εξουσίες, αλλά κυρίως
οι ολοκληρωτικές, υιοθέτησαν την αρχή αυτή για να ξεστρατίζουν το λαό από τα πραγματικά προβλήματα. Μόνο που στις μέρες μας πολλά δικτατορικά και διεφθαρμένα καθεστώτα δεν προσφέρουν καθόλου άρτον ή πολύ λίγον και αρκούνται σε θεάματα και μάλιστα πολύ χαμηλής ποιότητας. Σήμερα άλλωστε τα θεάματα δεν προσφέρονται μόνο μέσα στα γήπεδα όπως μας το θύμισε το τελευταίο Μουντιάλ αλλά και από την τηλεοπτική οθόνη που αποβλακώνει ακόμη περισσότερο τις μάζες. Αλλά και τα θεάματα σήμερα δεν είναι τόσο απλή υπόθεση όσο ήταν την εποχή της Ρώμης ή του Βυζαντίου. Έγιναν κι αυτά εμπόριο και πέρασαν στα χέρια πολυεθνικών που διακινούν πολλά δισεκατομμύρια καθημερινά.
Μας το υπενθύμισε αυτό το τελευταίο Μουντιάλ, μας το υπενθυμίζουν και οι κάθε λογής, υποτίθεται, αθλητικοί αγώνες, με τους Ολυμπιακούς να κατέχουν τα σκήπτρα αυτής της εμπορευματοποίησης. Κάποτε το ποδόσφαιρο ήταν υπόθεση ερασιτεχνική και βασιζόταν, ως ένα σημείο, στην αγάπη των ανθρώπων για το άθλημα. Οι ποδοσφαιρικές ομάδες ήταν και σύλλογοι με κάποια πολιτιστική προσφορά. Σήμερα μετατράπηκαν σε επιχειρήσεις που ξοδεύουν εκατομμύρια για να αγοράζουν παίκτες που τους ανιχνεύουν από τη μια ως την άλλη άκρη του κόσμου. Η έννοια της αγοράς λοιπόν και για τους ίδιους τους ανθρώπους. Όταν μάλιστα αυτοί οι παίκτες προέρχονται τις περισσότερες φορές από τις πιο φτωχές χώρες και αγοράζονται για τις ομάδες των πλούσιων καπιταλιστικών χωρών γιατί να μη διερωτηθεί κάποιος για τη νέα αυτή μορφή σκλαβοπάζαρου έστω κι αν πρόκειται για ένα ελιτίστικο παζάρι, χρυσωμένο με πολλά εκατομμύρια;
Τι να πει δε κανείς για την τεράστια εμπορική επιχείρηση που λέγεται Ολυμπιακοί Αγώνες;
Στην αρχαία Ελλάδα οι αθλητές αγωνίζονταν για ένα στεφάνι αγριελιάς και για να τιμήσουν την πόλη τους. Στον σημερινό κόσμο όπου τα πάντα μετρούνται σε χρήμα οι αθλητές αγωνίζονται για χρυσά και αργυρά μετάλλια αλλά προπάντων για να φιγουράρουν αργότερα με ανταμοιβή εκατομμυρίων κάποιοι, ως διαφημιστικές μαριονέτες των διαφόρων πολυεθνικών. Κι ύστερα είναι ακόμη κάποιοι που μιλούν για ολυμπιακό πνεύμα...
Κάποτε ο αυτοκράτορας στη Ρώμη και το Βυζάντιο πρόσφερε άρτον και θεάματα. Οι σημερινές εξουσίες προσφέρουν περισσότερο θεάματα και πληρώνουν μάλιστα ακριβά γι’αυτά με τις επιχορηγήσεις τους στα διάφορα ποδοσφαιρικά σωματεία. Κι αν δεν πληρώνουν οι εξουσίες, πληρώνουν τα οργανωμένα οικονομικά συμφέροντα γιατί το εμπόρευμα που λέγεται ποδόσφαιρο ή γενικότερα αθλητισμός, αξίζει στις μέρες μας πολλά δισεκατομμύρια. Έτσι άλλωστε φτάσαμε στην ανοχή του κάθε είδους χουλιγκανισμού. Έτσι φτάσαμε και στην ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής όπου το κάθε κόμμα που σέβεται τον εαυτό του πρέπει να έχει και τη διασύνδεσή του με μια ποδοσφαιρική ομάδα και τους οπαδούς της. Έτσι φτάσαμε να αποδίδεται μεγαλύτερη τιμή στους «ήρωες» ποδοσφαιριστές απ’ ό,τι σε μεγάλους επιστήμονες ή σε ανθρώπους που προσφέρουν αθόρυβα στην κοινωνία. Αυτοί δεν προσφέρουν κανένα θέαμα...
Να μη θεωρηθεί ότι υποτιμάται με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω το ποδόσφαιρο, ο αθλητισμός γενικότερα και οι άνθρωποι που τα αγαπούν. Καθόλου. Απλώς γίνεται αναφορά στη χυδαιοποίηση των πάντων μέσα από την εμπορευματοποίηση και τον εξευτελισμό κάθε ανθρώπινης αξίας. Τον λόγο γι’αυτή την κατάντια τον έχουν οι κοινωνιολόγοι... Πολύ πιθανόν, αν ζούσε σήμερα ο Μαρξ, δεν θα αποκαλούσε όπιον του λαού τη θρησκεία, αλλά τον εμπορευματοποιημένο αθλητισμό και το εμπορευματοποιημένο ποδόσφαιρο.

* Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι
καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. stephanos.constantinides@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια: