Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Δευτέρα, 27 Σεπτεμβρίου 2010

ΕΝΕΡΓΩΣ

Το Κυπριακό ως σύνθετο ζήτημα
Του Κώστα Γουλιάμου*
Φωτογραφία
Τα παιγνίδια των ιμπεριαλιστικών και αποικιοκρατικών δυνάμεων εις βάρος των «μικρών» και «αδύναμων» χωρών δεν αποτελούν σύγχρονο φαινόμενο. Ούτε βέβαια είναι άγνωστες και οι μεταξύ τους συμπράξεις προκειμένου να πλήξουν την πολιτική στάση και αντίσταση των «μικρών», άσχετα αν οι εν λόγω αποικιοκρατικές δυνάμεις βρίσκονται μεταξύ τους άλλοτε σε ευκρινή και άλλοτε σε υποβόσκουσα αντιπαράθεση. Το βέβαιο πάντως είναι πως η μία βοηθά την άλλη όταν αντιμετωπίζει ζητήματα φθοράς από την πολιτική των «μικρών». Η παγκόσμια ιστορία βρίθει παραδειγμάτων. Και ανέμενε κανείς πως τα ιστορικά παραδείγματα θα αποτελούσαν σημείο αναφοράς, κυρίως για πολιτικούς ώστε να αποφεύγουν την επανάληψη εκείνων ακριβώς των λόγων και δράσεων που διαθέτουν το χαρακτηριστικό γνώρισμα της πολιτικής αβελτηρίας. Πολύ δε περισσότερο αν αναλογισθούμε πως οι αρχαίοι Έλληνες συγγραφείς προσφέρουν αφενός ιστορικό υλικό αφετέρου οξυδερκή γεωπολιτική σκέψη. Μια τέτοια περίπτωση -πέρα απο τον Θουκυδίδη ή τον Ξενοφώντα- είναι ο Δημοσθένης. Θα έλεγα μάλιστα (χωρίς διάθεση υπερβολής) πως η γενική θεώρηση της φύσης της αθηναϊκής κοινωνίας και, κυρίως, οι γεωπολιτικές στρατηγικές των Αθηνών σε πολλά από τα γραπτά του Δημοσθένη θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως υλικό μελέτης για το Κυπριακό υπό το δεδομένο της εμπλοκής σε αυτό ορισμένων ιμπεριαλιστικών και αποικιοκρατικών δυνάμεων. Κατά την εκτίμησή μου, το Κυπριακό παραμένει, αναμφίβολα, ζήτημα εισβολής και κατοχής αλλά, ταυτόχρονα, είναι και ζήτημα ιμπεριαλιστικών και αποικιοκρατικών ανταγωνισμών.
Ιδιαίτερα αν κατανοήσει κανείς πως την περίοδο αυτή στην Ανατολική Μεσόγειο αναβιώνει η πολιτική του περιβόητου Ανατολικού Ζητήματος. Σε κάθε περίπτωση αυτή τη διάσταση, δηλαδή του Κυπριακού ως ζητήματος ιμπεριαλιστικών και αποικιοκρατικών ανταγωνισμών ή συμπράξεων, φαίνεται πως μια μεγάλη μερίδα πολιτικών δυνάμεων και αναλυτών την αγνοεί ή θέλει να την αγνοήσει. Έτσι μοιραία διαμορφώνονται ερμηνείες με εσωστρεφή προσέγγιση και μονοδιάστατη λογική που, ως τέτοιες, δεν είναι και ο πιο κατάλληλος σύμμαχος για κάθε σχεδιασμό - υλοποίηση στρατηγικής. Στο σημείο αυτό καταλήγω ξαναδιαβάζοντας, μεταξύ άλλων, Δημοσθένη. Και συγκεκριμένα τον πολιτικό του λόγο «Υπέρ Μεγαλοπολιτών». Να θυμίσουμε πως ο συγκεκριμένος λόγος γράφτηκε λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη τις τότε γεωπολιτικές συντεταγμένες.
Ιδιαίτερα, το πολιτικό πεδίο μετά τη μάχη στα Λεύκτρα (371 π.Χ.), όταν οι Θηβαίοι βοήθησαν στην αποκατάσταση του «Κοινού των Αρκάδων» με πρωτεύουσα τη Μεγαλόπολη. Στο μεταξύ είχαν πετύχει την απελευθέρωση της Μεσσηνίας που, ως ανεξάρτητη και αυτή, είχε πρωτεύουσα τη Μεσσήνη.
Για τους Θηβαίους, Μεσσηνία και Αρκαδία συγκροτούσαν τους συμμάχους τους στην Πελοπόνησσο και, συνάμα, τα κράτη φθοράς απέναντι στην ισχύ των Σπαρτιατών. Τότε ακριβώς και οι Αθηναίοι συνήψαν συμμαχία με τους Σπαρτιάτες και τους έσωσαν. Ο Δημοσθένης στον πολιτικό του λόγο σημείωνε με διαχρονική διάθεση: «...το δε κοινώς υπέρ των πραγμάτων λέγειν και τα βέλτισθ’ υπέρ υμών σκοπείν άνευ φιλονικίας των ενθάδε συμβουλεύειν αξιούντων» (...όσων έχουν την αξίωση να σας συμβουλεύουν εδώ, καθήκον είναι να μιλούν αμερόληπτα για την κατάσταση και να αναζητούν ποιο είναι το συμφέρον σας, χωρίς διάθεση φιλονικίας»). Επαναλαμβάνουμε: η πορεία των ιμπεριαλιστικών και αποικιοκρατικών δυνάμεων από την αντιπαράθεση ή ακόμα και σύγκρουση στη συμμαχία (ή το αντίστροφο) είναι ιστορικά τεκμηριωμένη. Αυτή λοιπόν την πορεία οφείλουμε να μελετούμε προσεκτικά ώστε να είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε ολιστικά το ζήτημα και εκεί να εντάξουμε τη στρατηγική μας. Άλλωστε όπως και τότε, επί εποχής Δημοσθένη, ο κόσμος σήμερα βιώνει ένα πολύπλοκο και, παράλληλα, δύσκολο γεωπολιτικό - πολυπολικό σύστημα. Όπου οι παραδοσιακές πλέον δυνάμεις έχουν μεν μειωμένη ηγεμονική ισχύ για αυτό και οι αναδιατάξεις των ρόλων στη ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ τελούν υπό καθεστώς ή διαδικασία μετεξέλιξης. Πρόκειται ακριβώς για μια διαδικασία έντασης του ανταγωνισμού ανάμεσα σε διαφορετικά καπιταλιστικά κράτη. Έντασης, μέσα από τους κόλπους της οποίας ελλοχεύει ο κίνδυνος ή η όξυνση της αντιπαράθεσης, του ανταγωνισμού και των αντιθέσεων. Αιώνες μετά τα γραπτά του Δημοσθένη, ο Λένιν με πολιτική οξύνοια θα εξηγήσει πως ο ιμπεριαλισμός είναι η εποχή των οξύτατων αντιθέσεων. Οξύνει τις αντιθέσεις ανάμεσα στις διάφορες χρηματιστικές ομάδες και τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις στην πάλη τους για τις πηγές των πρώτων υλών, τις ζώνες και τις σφαίρες επιρροής. Και το Κυπριακό περνάει ακριβώς μέσα από αυτή τη ‘διακεκαυμένη ζώνη’.

*Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: