Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Δευτέρα, 1 Νοεμβρίου 2010

Ένας καλός θεσμός, με πολλές αδυναμίες

Τι έδειξε η αξιολόγηση του Ενιαίου Ολοήμερου 
Σχολείου για τα τρία χρόνια λειτουργίας του
Με τη Χριστίνα Κυριακίδου
Φωτογραφία
Από τη σχολική χρονιά 2006-2007 άρχισε να λειτουργεί πιλοτικά σε εννέα δημοτικά σχολεία ο θεσμός του Ενιαίου Ολοήμερου Σχολείου (ΕΟΣ). Κατά τη σχολική χρονιά 2007-2008 ο θεσμός επεκτάθηκε σε συνολικά 15 σχολεία. Η αξιολόγηση της πιλοτικής εφαρμογής του ΕΟΣ κάλυψε και τα τρία χρόνια της εφαρμογής του, με σκοπό την τεκμηριωμένη αποτίμηση της λειτουργίας του θεσμού του ΕΟΣ και της γενικότερης άποψης των εκπαιδευτικών, των μαθητών και των γονιών για το θεσμό, καθώς επίσης και για τις αλλαγές στη λειτουργία του θεσμού από την πρώτη (ή δεύτερη) στην τρίτη χρονιά εφαρμογής του. Η τελική αξιολόγηση της Επιτροπής επιβεβαιώνει αρκετά από τα συμπεράσματα των προηγούμενων δύο αξιολογήσεων που έγιναν τον Ιούνιο του 2007 και τον Ιούλιο του 2008. Συνοπτικά:
1
Σε γενικές γραμμές το ΕΟΣ λειτούργησε κατά τη διάρκεια των τριών χρόνων πιλοτικής εφαρμογής του χωρίς ουσιαστικές αλλαγές στη δομή του παραδοσιακού σχολείου· κάποιες αλλαγές έγιναν κατά τη δεύτερη και τρίτη χρονιά εφαρμογής του, αλλά οι βασικές δομές (μη ευέλικτα αναλυτικά προγράμματα, παραδοσιακές μέθοδοι διδασκαλίας, σχέσεις σχολείου - οικογένειας) έμειναν στην ουσία οι ίδιες. Στο πλαίσιο αυτό λειτουργίας του θεσμού δεν υπήρξε η έννοια του «ενιαίου σχολείου», αφού το απόγευμα υπήρχαν πιο «χαλαρές» δραστηριότητες, οι οποίες διδάσκονταν από άτομα που τις περισσότερες φορές δεν είχαν λειτουργική σχέση με το σχολείο.
2
Στα περισσότερα μικρά σχολεία της υπαίθρου (με λιγότερους από 70 μαθητές) ο θεσμός γενικά αντιμετωπίστηκε θετικά από την πλειοψηφία των εκπαιδευτικών και των γονιών. Αντίθετα, στα μεγαλύτερα σχολεία παρατηρήθηκαν γενικά πιο έντονες αντιδράσεις στο θεσμό, τόσο από γονείς όσο και από εκπαιδευτικούς και σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία του (ο βαθμός και το είδος αντίδρασης διαφοροποιήθηκε ανάλογα με την περιοχή και τα ιδιαίτερα προβλήματα του σχολείου). Με άλλα λόγια, επιβεβαιώθηκε προηγούμενη παρατήρηση της Επιτροπής ότι δεν υπάρχει «ένα μέγεθος που να ταιριάζει σε όλα» (one size fitsall) τα ΕΟΣ, όσον αφορά στην εφαρμογή και αποτίμηση του θεσμού από τους εμπλεκόμενους.
3
Αν και παρατηρήθηκε ικανοποιητική επίτευξη των στόχων που σχετίζονταν με την κοινωνικοποίηση των παιδιών μέσα από τη συμμετοχή τους σε διάφορες δραστηριότητες και μαθήματα ενδιαφέροντος, άλλοι στόχοι που σχετίζονταν με την αλλαγή στη φιλοσοφία του σχολείου, την αλλαγή στη διδακτική με θοδολογία και προσέγγιση, την ομαλότερη μετάβαση από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και τη μείωση των φροντιστηρίων, διαφάνηκε ότι δεν ικανοποιήθηκαν μέσα από το παρόν πλαίσιο λειτουργίας του θεσμού.
4
Το πρόγραμμα των παιδιών παρατηρήθηκε ότι ήταν εξαιρετικά βεβαρημένο, αφού ο θεσμός λειτουργούσε από τις 7:45 π.μ. μέχρι τις 4:00 μ.μ με πολύ περιορισμένο χρόνο για ξεκούραση, ιδιαίτερα για το μεσημεριανό φαγητό τους. Οι δυσκολίες ήταν ακόμη περισσότερες εκεί όπου δεν υπήρχαν κατάλληλες αίθουσες για σίτιση ή άλλες υποδομές που να υποστηρίζουν τις δραστηριότητες του σχολείου.
5
Γενικά, υπήρξαν σημαντικές ελλείψεις σε υποδομή και κτίρια, κυρίως στους χώρους εστιατορίου και υγιεινής, αλλά και στο χώρο της αυλής και των ειδικών αιθουσών (π.χ. καράτε). 6Εκεί όπου ο θεσμός εφαρμόστηκε με επιτυχία, ο ρόλος του διευθυντή και του βοηθού διευθυντή ή υπεύθυνου του «απογευματινού προγράμματος», τα ξεκάθαρα καθήκοντά τους, η θετική στάση τους απέναντι στο θεσμό και η αρμονική συνεργασία τους, ήταν καθοριστικοί παράγοντες. Πολύ σημαντική ήταν και η συστηματική επικοινωνία του σχολείου με τους γονείς όλων των παιδιών για συνεχή ενημέρωσή τους (π.χ. μέσα από εβδομαδιαία έντυπα και ενημερωτικές συναντήσεις).
7
Καθ’ όλη τη διάρκεια εφαρμογής του θεσμού παρατηρήθηκε καχυποψία μιας μεγάλης μερίδας των γονιών (των μεγάλων τάξεων κυρίως) για το μάθημα των Αγγλικών. 8Επικράτησε μεγάλη σύγχυση τόσο ανάμεσα σε γονείς όσο και ανάμεσα σε εκπαιδευτικούς για την κατ’ οίκον εργασία.
9
Οι περισσότεροι εκπαιδευτικοί των ΕΟΣ ήταν νέοι και άπειροι, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην εφαρμογή του θεσμού.
10
Δεν υπήρξε επιμόρφωση του προσωπικού που εργαζόταν με καθεστώς μίσθωσης υπηρεσιών, καθώς και ξεκάθαρος καθορισμός των καθηκόντων τους, αλλά και των προσόντων τους (κυρίως της παιδαγωγικής τους κατάρτισης). 
Φωτογραφία

11Δεν υπήρξε αναλυτικό πρόγραμμα που να εξασφαλίζει συνέχεια, οργανωτική δομή και σαφή προγραμματισμό από τη μια χρονιά στην επόμενη, όσον αφορά στα θέμα τα ενδιαφερόντων. 12Δεν υπήρξε ουσιαστική επιμόρφωση των εκπαιδευτικών που διορίζονταν σε ΕΟΣ, όχι μόνο όσον αφορά στη δομή του ΕΟΣ, αλλά κυρίως σε θέματα γενικής φιλοσοφίας, παιδαγωγικής και μεθοδολογίας της διδασκαλίας σε ενιαία ολοήμερα σχολεία.
13
Δεν υπήρχε κοινή πολιτική στο θέμα της σίτισης των μαθητών, με αποτέλεσμα να παρατηρηθούν έντονες αντιδράσεις σε κάποια σχολεία, αφού θεωρήθηκε ότι εφαρμόζονταν «δύο μέτρα και δύο σταθμά».
14
Δεν υπήρχε η αναμενόμενη στήριξη από το ΥΠΠ (επίλυση προβλημάτων, συχνότερη επικοινωνία, επιμόρφωση και ενημέρωση). 15Υπήρχε πλεόνασμα ωρών στην πρωινή ζώνη και έλλειψη ωρών στην απογευματινή λόγω κακής στελέχωσης.
Εργάστηκαν για την έρευνα
Μαρία Ηλιοφώτου-Μένον, Πανεπιστήμιο Κύπρου Αθηνά Μιχαηλίδου-Ευριπίδου, Κέντρο ΕκπαιδευτικήςΈρευνας και Αξιολόγησης Μιχαλίνος Ζεμπύλας, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύ-πρου Δήμητρα Πίττα-Πανταζή, Πανεπιστήμιο Κύπρου
Ανάγκη να εξεταστούν διαφορετικοί τύποι
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
Συμπερασματικά, η αρμόδια επιτροπή τονίζει πως από την τελική αξιολόγηση διαφαίνεται, όπως και κατά τις ενδιάμεσες αξιολογήσεις της εφαρμογής του θεσμού, η πιθανότητα να γίνει το ΕΟΣ το σχολείο των μικρών κυρίως κοινοτήτων της υπαίθρου. Το γεγονός ότι ο τύπος αυτού του σχολείου λειτούργησεικανοποιητικά στα περισσότερα μικρά σχολεία της υπαίθρου καταδεικνύει ότι αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις αναγκαιότητες των κοινοτήτων αυτών. Για να επεκταθεί ο θεσμός αυτός και σε άλλα σχολεία (μεγαλύτερα σχολεία και σχολεία των πόλεων) θα πρέπει να βελτιωθούν οι σοβαρές αδυναμίες του ΕΟΣ και να μπει σε νέο πλαίσιο λειτουργίας, στη βάση των εισηγήσεων που έγιναν και αφορούν στους δύο άξονες, δηλαδή, το περιεχόμενο του ΕΟΣ και τη λειτουργία του θεσμού. Τα αποτελέσματα της τελικής μας αξιολόγησης δείχνουν ότι η ίδια μορφή λειτουργίας του ΕΟΣ δεν είναι «συνταγή» σε διαφορετικούς τύπους σχολείων της Κύπρου. Επομένως, θα πρέπει ίσως να εξεταστεί η πιθανότητα λειτουργίας διαφορετικών τύπων ολοήμερων σχολείων, ανάλογα με τις συνθήκες.
ΑΠΟΨΕΙΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΩΝ
«Θεωρώ ότι το ΕΟΣ λειτουργεί προς όφελος των αδύνατων μαθητών, αφού υπάρχουν ώρες ενίσχυσης». «Πιθανώς να είναι υπερβολικός ο αριθμός των ενδιαφερόντων, θα ήταν καλό να υπάρξει κάποιος περιορισμός». «Η πολλή εργασία είναι κουραστική για το μωρό να την κάνει μετά τις 4:00 και καθόλου, πάλι είναι αρνητικό. Διότι για παράδειγμα τα παιδιά της Στ΄ θα πάνε γυμνάσιο την επόμενη χρονιά. Όταν συνηθίσουν στο τίποτα πώς θα κάτσουν την επόμενη χρονιά να δουλέψουν σπίτι; Επομένως πρέπει να υπάρχει έστω και λίγη». «Με την πάροδο του χρόνου αρχίζει να δημιουργείται το κλίμα του διαχωρισμού ανάμεσα στους εκπαιδευτικούς σε πρωινούς και απογευματινούς και σε δασκάλους τάξεων και μη, με αποτέλεσμα να υπάρχει χάσμα και ασυνέχεια στο έργο μέσα στην τάξη, αφού δεν υπάρχει καθημερινός χρόνος επικοινωνίας και συνεργασίας».
ΑΠΟΨΕΙΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ
«Θετικό είναι ότι τα παιδιά έχουν τα ενδιαφέροντά τους το απόγευμα. Αρκετά από τα παιδιά εδώ δεν θα είχαν την ευκαιρία να κάνουν ταεκβοντό και χορό από μόνα τους». «Είναι θετικό το γεγονός ότι τα παιδιά απασχολούνται σε ένα ασφαλές περιβάλλον, μακριά από τους κινδύνους, δεν περνούν άσκοπα την ώρα τους τριγυρνώντας στους δρόμους». «Κουράζονται πάρα πολύ τα παιδιά, ζητούν από μόνα τους τη ξεκούραση, είναι πολλές οι ώρες της παραμονής τους στο σχολείο». «Κάτι πάρα πολύ αρνητικό είναι ότι μας απαγορεύεται να αναθέτουμε κατ’ οίκον εργασία. Αυτό σημαίνει ότι τα πάντα πρέπει να γίνονται μέσα στην τάξη. Και επίσης αυτό σημαίνει ότι αποστασιοποιούνται πλήρως οι γονείς. Δεν ανοίγει τετράδιο ή βιβλίο στο σπίτι, δεν έχουν ιδέα τι κάνουν». «Πρέπει να περάσουν κάποια χρόνια για να πεισθούν οι γονείς ότι τα παιδιά τους δεν χρειάζεται να πηγαίνουν φροντιστήρια Αγγλικά».
ΑΠΟΨΕΙΣ ΓΟΝΕΩΝ
«Ένα θετικό που εντοπίζω από τη λειτουργία του συγκεκριμένου σχολείου είναι ότι τα παιδιά κοινωνικοποιούνται, επικοινωνούν με συνομήλικους τους, δε μένουν στο σπίτι απομονωμένα».
«Θέλω να συνεχίσει ο θεσμός, είμαι ικανοποιημένος και τα παιδιά
το προτιμούν από το πρωινό… Εξάλλου είναι ανάγκη το ωράριο να παραμείνει ως τις 4.00». «Προσωπικά είμαι ικανοποιημένη με τη μείωση της κατ’ οίκον εργασίας. Θέλω να ξέρω ότι έχει μόνο τρεις δραστηριότητες και ότι θα τις κάνει σωστά». «Η κατ’ οίκον εργασία είναι το πιο μεγάλο πρόβλημα, έχουμε τεράστιο πρόβλημα. Οκτώ ώρες στο σχολεία και μετά να πληρώνω δάσκαλο για να του διαβάσει». «Είμαι αναγκασμένος να πληρώνω για την κατ’ οίκον εργασία». «Στα Αγγλικά και στους Ηλεκτρονικούς Υπολογιστές αναγκάζονται σε πολλές περιοχές να πάνε φροντιστήριο, δυστυχώς μέσω του σχολείου δεν δίνουν κάποιες εξετάσεις». 
ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια: