Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 7 Νοεμβρίου 2010

ΕΝΕΡΓΩΣ

Ψευδεπίγραφη διακυβέρνηση
Του Κώστα Γουλιάμου*
 Δεν είναι λίγοι όσοι υποστηρίζουν πως η Ευρωπαϊκή Ένωση, μετά την τελευταία σύνοδο κορυφής, βρίσκεται προ των θυρών μιας νέας πολιτικής περιδίνησης, λόγω του επίμαχου ζητήματος της οικονομικής διακυβέρνησης. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, η εκκολαφθείσα θεσμική ασάφεια της συνόδου να διαιωνισθεί όχι μόνο μέχρι τον επόμενο Μάρτιο αλλά και κατά τη διάρκεια των αμέσως επόμενων προεδριών της ΕΕ. Η όλη, πάντως, διαμάχη και τα αδιέξοδα παράγωγά της επ’ ουδενί αποτελούν πολιτική παραδοξολογία. Τουναντίον, επιβεβαιώνουν όσους κατά περιόδους εξέφρασαν με ισχυρά επιχειρήματα μια κριτική θέση τόσο επί του «Συμφώνου Σταθερότητας» όσο και επί της «Συνθήκης της Λισαβόνας». Δυστυχώς, η Ευρωπαϊκή Ένωση - με εξαίρεση το θεσμό του Ευρωκοινοβουλίου - ελέγχεται για το υφιστάμενο καθεστώς δημοκρατικού ελλείμματος, το οποίο μάλιστα καθίσταται έτι εναργέστερο άλλοτε μέσω του βρετανικού δικολαβισμού και της τοξικής του πολιτικής και άλλοτε μέσω των γαλλογερμανικών διαταγμάτων, πλείστα των οποίων παραπέμπουν σε αυτοκρατορικές εποχές.
Σε κάθε περίπτωση, η περιβόητη οικονομική διακυβέρνηση αποτελεί μέρος ενός τέτοιου διατάγματος, το οποίο δεν κάνει τίποτα περισσότερο από το να ενισχύει το κατά Πρόντι «ηλίθιο Σύμφωνο Σταθερότητας». Ένα δηλαδή νεοφιλελεύθερο Σύμφωνο, όχι μόνο αντιδραστικού περιεχομένου καθώς καταδικάζει τους λαούς σε διαρκή λιτότητα και αντιασφαλιστικά μέτρα, αλλά και ξεκάθαρα ανεδαφικού όπως αποδείχθηκε εν τοις πράγμασι κατά την κρίση. Άλλωστε, γίνεται σαφές ότι οι δρακόντειοι όροι δημοσιονομικής πειθαρχίας, που επέβαλαν οι συνθήκες του Μάαστριχτ και του Άμστερνταμ, εξυπηρετούν μόνο το χρηματιστικό κεφάλαιο, ιδίως της Γερμανίας.
Εν πάση περιπτώσει, το επικίνδυνο σημείο είναι ότι ενώ η χρήση του όρου «οικονομική διακυβέρνηση» ήταν σχεδόν απαγορευμένη σε πλείστες ευρωπαϊκές χώρες (πλήν Γαλλίας), ωστόσο σήμερα καταλήξαμε να το συζητάμε. Πρόκειται σαφώς για αρνητική εξέλιξη αφού οι κυρίαρχες υπερεθνικές ελίτ της Ε.Ε., εκμεταλλευόμενες την κρίση που οι ίδιες δημιούργησαν, αναθεωρούν σε ακόμα πιο αντιλαϊκή κατεύθυνση το Σύμφωνο Σταθερότητας με σκληρές πολιτικές και οικονομικές κυρώσεις, για τα δημοσιονομικά απείθαρχα «κράτη- μέλη». Με πρόσχημα την πρόληψη μελλοντικών κρίσεων στην ευρωζώνη, η ευρωενωσιακή ελίτ θεσπίζει ακόμα αυστηρότερους όρους στο «Σύμφωνο Σταθερότητας». Για παράδειγμα, παρακολουθούνται και ελέγχονται - μαζί με τα δημοσιονομικά ελλείμματα - το δημόσιο χρέος και οι δείκτες ανταγωνιστικότητας των «κρατών - μελών». Όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί, η Ε.Ε. αρπάζει το μαστίγιο σε βάρος των λαών εκείνων, που με την πάλη τους βάζουν εμπόδια και καθυστερούν σε εθνικό επίπεδο ανατροπές, τις οποίες έχει ανάγκη το κεφάλαιο για να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα και την κερδοφορία του. Επιπλέον, οι κυρώσεις που κωδικοποιήθηκαν αφορούν, μεταξύ άλλων, στην «απώλεια του δικαιώματος ψήφου στα συμβούλια υπουργών των κρατών-μελών», στο «πάγωμα των κοινοτικών επιδοτήσεων» και στην «ελεγχόμενη πτώχευση μιας χώραςμέλους του ευρώ».
Προεκτείνοντας, θα συμφωνούσαμε με όσους υποδεικνύουν πως οι κοινές αντιλαϊκές κατευθύνσεις των «κρατών-μελών» διαμορφώνονται μέσα σε κλίμα έντονων ανταγωνισμών και αντιπαραθέσεων ανάμεσα στις κυβερνήσεις. Τούτο αποτελεί απόρροια της ασύμμετρης καπιταλιστικής ανάπτυξης. Μολονότι το γαλλογερμανικό διάταγμα προκάλεσε αντιδράσεις σε πολλά «κράτη-μέλη», εν τούτοις οι ενστάσεις επικεντρώθηκαν κυρίως στο γεγονός ότι μια εξέλιξη αναθεώρησης της «Συνθήκης της Λισαβόνας» θα ήταν δύσκολο να πραγματοποιηθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα.
Έτσι βέβαια το πρόβλημα παραμένει ανοικτό καθότι η Ε.Ε. φαίνεται ότι δεν επιθυμεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός συλλογικής αλληλεγγύης, ή στήριξης ανάμεσα στα μέλη, αλλά ως μηχανισμός που εντείνει τον ανταγωνισμό ανάμεσα στα μέλη και στους πολίτες. Θα πρέπει να σημειώσουμε πως ο εν λόγω μηχανισμός διακυβέρνησης είναι σε συνάρτηση με τον παρατηρούμενο μετασχηματισμό του διεθνούς καταμερισμού εργασίας, που αποσταθεροποιεί ριζικά την κατανομή της εργασίας στον κόσμο. Για την Ευρώπη, αυτό συνεπάγεται αυτομάτως μια βάναυση ένταση των ανισοτήτων. Ήτοι, κατάρρευση των μεσαίων τάξεων, συρρίκνωση των εξειδικευμένων επαγγελμάτων, υποχώρηση του κράτους πρόνοιας και των κοινωνικών δικαιωμάτων. Παράλληλα, μια τέτοια πολιτική θα επιταχύνει την επιστροφή στις εθνικές διαμάχες, τις οποίες το ευρωπαϊκό οικοδόμημα ήθελε να ξεπεράσει. Σε κάθε περίπτωση, η πολιτική ολοκλήρωση της Ε.Ε. δεν μπορεί να προέλθει «εκ των άνω», με γραφειοκρατική απόφαση. Απαιτείται δημοκρατική συμμετοχή, ουσιαστικός διάλογος και πολιτική δράση σε κάθε χώρα και σε όλη την ήπειρο συνολικά.

*Ο Κώστας Γουλιάμος είναι Αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: