Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Πέμπτη, 23 Δεκεμβρίου 2010

Η δωρεάν παιδεία και η αποσύνδεσή της από την παραγωγή


Η δωρεάν εκπαίδευση κατά την ταπεινή μου άποψη είναι μια σαχλαμάρα που δε βγάζει νόημα, αλλά ηχεί ευχάριστα ως μια νοσταλγική ουτοπία για ρομαντικούς. Η δωρεάν παιδεία έχει νόημα ώστε να εξασφαλιστούν ίσες δυνατότητες και ευκαιρίες για όλους ανεξαρτήτως οικονομικής δυνατότητας. Ίσες ευκαιρίες όμως ως προς τι; Ως προς μια μόρφωση ξεκομμένη με την παραγωγή; Όποιος θέλει δια βίου μόρφωση και εκπαίδευση, είναι ελεύθερος να την έχει μέσω του διαδικτύου και των βιβλιοθηκών. Εκπαίδευση και μόρφωση έτσι κι αλλιώς ξεκομμένη από την παραγωγή, θα πρέπει να είναι πολύπλευρη, γενική και ανειδίκευτη, ώστε να πιάνει πολλές επιστήμες και ενδιαφέροντα, συνεπώς να μην εμβαθύνει όπως οι σύγχρονες επιστήμες γιατί και ο χρόνος μας στη ζωή είναι πεπερασμένος.

Αυτός που θέλει δια βίου εκπαίδευση και μόρφωση είναι ελεύθερος να το πράξει και δεν έχει ανάγκη τα πανεπιστήμια. Αυτά δημιουργήθηκαν είτε για να εκπαιδεύουν πολίτες για να ανταπεξέλθουν μελλοντικά σε ένα επάγγελμα (οπότε είτε κεντρικός σχεδιασμός, είτε καπιταλισμός πάλι για σύνδεση εκπαίδευσης με την παραγωγή μιλάμε), είτε για να μεταδώσουν γνώση σχετικά με μια επιστήμη, να βοηθήσουν τους ενδιαφερόμενους να εμβαθύνουν σε αυτήν και να την πάνε και ακόμα μακρύτερα (
η επιστήμη ως αυτοσκοπός).

Υπάρχει όμως κάποιος που διψάει για πληροφορίες γενικότερα, που θα αποφασίσει να τις αντλήσει από μία σχολή, η οποία μόνο
εξειδικευμένη γνώση προσφέρει; Αν αγαπάς μια επιστήμη, τότε ή αυτό θέλεις να είναι το επάγγελμά σου, ή η ασχολία σου ώστε να προσφέρεις στην επιστήμη που αγαπάς. Δεν νοείται συνεπώς η διδαχή οποιουδήποτε αντικειμένου που θεωρείται αυτοτελής επιστήμη, να είναι αποκομμένη από την παραγωγή.

Αν θέλω να μορφωθώ απλώς για να ανοίξω τους ορίζοντές μου, σίγουρα δε θα το κάνω μέσω των σπουδών μου γιατί απλά δεν είναι πρακτικό. Το αν θέλω να γίνω ένα
καλλιεργημένο άτομο και να πλουτίσω τις γνώσεις μου θα επιχειρήσω να επεκτείνω την καλλιέργειά μου οριζόντια και όχι κάθετα. Όλες όμως οι σχολές και επιστήμες, προσφέρουν κάθετη επέκταση, η οποία μόνο στην εξειδίκευση της παραγωγής ανταποκρίνεται. Συνεπώς όλοι αυτοί οι αριστερίζοντες που διαμαρτύρονται για δημόσια δωρεάν παιδεία ξεκομμένη από την παραγωγή, ας απαιτήσουν πρώτα τη δημιουργία σχολών και τμημάτων γενικής παιδείας που αντί να βγάζουν επιστήμονες να βγάζουν πανεπιστήμονες. Όπως ήταν στο διαφωτισμό, όπου οι μεγάλοι διανοούμενοι ασχολούνταν με λίγο απ' όλα.

Γιατί δεν υπάρχει κανένας που να θέλει να μάθει όλο τον περιοδικό πίνακα και τους κανόνες των αντιδράσεων των στοιχείων χωρίς να θέλει μελλοντικά να γίνει χημικός. Δεν υπάρχει κανένας που να ενδιαφέρεται να μάθει πως χτίζεται ένα οίκημα χωρίς να επιθυμεί να εφαρμόσει τις γνώσεις του. Τον καιρό που η
επιστημονική γνώση δεν περνούσε στην πράξη (και άρα στην παραγωγή) αλλά παρέμενε στη θεωρεία και στην εξήγηση μόνο των φαινομένων, οι άνθρωποι που την κατείχαν, τους αποδίδονταν διάφοροι χαρακτηρισμοί όπως φυσικομαθηματικός-φιλόσοφος-ζωγράφος και όλοι για το ίδιο άτομο. Αλλάξτε πρώτα το γνωστικό περιεχόμενο των επιστημών και αναδιατυπώστε τον τίτλο τους και μετά ζητείστε την απεξάρτησή τους από την παραγωγή. Οτιδήποτε άλλο φαντάζει βλακεία.

Πέρασα από τα ελληνικά και όχι μόνο πανεπιστήμια... αυτό όμως δε σημαίνει ότι πρέπει να παγιδευτώ σε έναν αυτισμό ότι ναι μεν χρειάζονται αλλαγές, αλλά τα ίδια στη συνέχεια είναι επαρκείς σχηματισμοί για αυτό που ζητάμε. Μπορώ να θέτω διάφορα ερωτήματα, να είναι δωρεάν ή όχι, να συνδέονται με την παραγωγή ή όχι, λες και όλοι όσοι σπούδασαν το έκαναν επειδή ήταν όνειρο ζωής ή πως το ό,τι κατάφεραν και έκαναν τους δίνει ένα λόγο παραπάνω να εκφέρουν τη γνώμη τους σε σχέση με κάποιους που δεν το έκαναν. Γιατί αυτήν την εμμονή να
έχουν όλοι άποψη μόνο στα ελληνικά πανεπιστήμια την είδα. Και αν όντος υπήρχε έστω και μια ελπίδα αυτά να καλλιεργούσαν σε κάποιο βαθμό τα άτομα, τότε δε θα άκουγα απόψεις παπαγάλων εκεί.

Συμφωνώ ότι με την
καλλιέργεια του κόσμου επαναπροσδιορίζονται οι σχέσεις με την παραγωγή, αλλά πόσο ουτοπικό είναι να πιστεύεις ότι μπορείς να αλλάξεις τους θεσμούς των πανεπιστημίων χωρίς να τα κλείσεις και να τα ξανανοίξεις. Τα πανεπιστήμια εδώ και στο εξωτερικό θα είναι είτε πλήρως προσανατολισμένα στην αγορά (έξω), είτε κυριαρχούμενα από τα κόμματα και τις νεολαίες κουβαλώντας όλα τα απομεινάρια σάπιων ιδεών του παρελθόντος.

Η
επιστημονική εξειδίκευση είναι συνδεδεμένη με την παραγωγή όχι από κάποια ιδεολογική εμμονή, αλλά επειδή η εξέλιξη της επιστήμης μετά την αρχαία Ελλάδα, πατούσε στα βήματα της εν δυνάμει αξιοποίησης της και εφαρμογής της. Μόνο στην αρχαιότητα οι ανακαλύψεις έμεναν μόνο στην επεξήγηση και η κατασκευή μηχανών ήταν απλά ένα έκθεμα για επίδειξη. Δεν μου αρέσει αυτό που γίνεται πλέον, αλλά έτσι είναι δυστυχώς. Και όταν αναλύουμε την παιδεία, καλό είναι να παίρνουμε τα πράγματα αναλυτικά και από την αρχή. Όταν ο επιστήμονας κάνει ένα paper, ένα διδακτορικό, μία εργασία, ένα πείραμα, μόνο στα πρώιμα στάδια των επιστημών ήταν δυνατόν να μη γίνεται αυτό με ένα προσανατολισμό στην παραγωγή.

Όταν μια επιστήμη είναι στα σπάργανά της, διευρύνεται σαν σφαίρα προς όλες τις κατευθύνσεις. Όταν όμως έχει εξελιχθεί τόσο, τότε κατ' ανάγκη κάνει τις επιλογές της για το πού θα κινηθεί. Και δυστυχώς και για μένα, κινείται προς κάτι αξιοποιήσιμο. Αν το αμφισβητείτε αυτό, τότε έχετε μεσάνυχτα. Και αφού έχουμε αυτό ως δεδομένο καμία ελεύθερη αγορά, κανένας κεντρικός σχεδιασμός δεν είναι ικανά να μεταστρέψουν τον άνθρωπο από το να βλέπει την επιλογή της κατεύθυνσης μόρφωσης του με γνώμονα άλλο από τη
μελλοντική αξιοποίηση. Και αυτή η παρεξήγηση συμβαίνει επειδή απαιτούμε από τα πανεπιστήμια να προσφέρουν κάτι παραπάνω από αυτό για το οποίο ιδρύθηκαν εξαρχής. Γιατί; Επειδή δε μπορώ να σκεφτώ ελεύθερος από τις εμμονές που μου εμφύσησε η παλιά γενιά; Το ωραίο πρότυπο του επιστήμονα που όμως το έκανε καθαρά από αγάπη για την επιστήμη το βλέπω μόνο σε κάτι εύπορες οικογένειες. Αν πάλι οι οικογένειες δεν είναι εύπορες, τουλάχιστον έχουν μια τέτοια οικονομική άνεση, που σε σχέση με τους λούμπεν, τις αξίζει να μην έχουν δωρεάν την παιδεία.

Για μένα, όλη αυτή η
πολύπλευρη καλλιέργεια θα έπρεπε να δίνεται στο σχολείο και να μην υπάρχει σύνδεση σχολείου και πανεπιστημίου. Το περιεχόμενο των μαθημάτων να είναι τέτοιο που να μην έχει προσανατολισμό στην παραγωγή, αλλά και να μην οδηγεί το μαθητή κατευθείαν στους κόλπους του πανεπιστημίου. Να του δίνει πολύπλευρη μόρφωση, αλλά και να τον κινητοποιεί να αντλήσει κι ο ίδιος μόρφωση από γύρω του. Εμείς περιμένουμε το πανεπιστήμιο να κάνει ότι θα έπρεπε να έχει κάνει από νωρίτερα το σχολείο.

Όντας πολύπλευρη η μόρφωση, είναι λογικά αδύνατο να είναι και εξειδικευμένη (όλοι έχουμε περιορισμένο χρόνο στη ζωή μας) και αφού είναι αδύνατη η εξειδίκευση, είναι και μη αξιοποιήσιμη εμπορικά. Ένας επιστήμονας που κατέχει απόλυτα το αντικείμενό του, μπορεί να είναι και ταγάρι σε όλα τα άλλα, να μην έχει κριτική σκέψη, να είναι ακαλλιέργητος κτλ. Και τα πανεπιστήμια δυστυχώς αυτό ακριβώς καλλιεργούν για ένα και μοναδικό λόγο: Είναι προσανατολισμένα, αν όχι στην παραγωγή, τότε στην απεριόριστη επέκταση των επιστημών τους προς τη δική της κατεύθυνση η κάθε μία και προς δική της τέρψη. Και αυτός ο διαχωρισμός είναι αναγκαίος λόγω της ανάπτυξης και πολυπλοκότητας. Αυτή όμως επήλθε με
κίνητρο το κέρδος. Ένα γέννημα θρέμμα λοιπόν του καπιταλισμού, μου ζητάτε να το αντιμετωπίσω σαν παιδί του ανθρώπινου πνεύματος. Σκεφτείτε την πορεία των επιστημών, αν από την αναγέννηση κι έπειτα, το διαφωτισμό κτλ δεν αναπτύσσονταν σε καθεστώς ελεύθερης οικονομίας. Θα είχαν καθαρά άλλη κατεύθυνση. Και ίσως εκείνη η κατεύθυνση να ήταν ξεκομμένη από την παραγωγή.

Η παρούσα πρακτική όμως μετάδοσης των επιστημών ειδικά στην Ελλάδα (και ιδιαιτέρα οι χώροι που αυτές διδάσκονται) έχει πάρει το δρόμο της.
Και είναι ένας δρόμος όχι στοχασμού και ελεύθερης σκέψης του ατόμου, αλλά ένα πρώιμο στάδιο δημιουργίας όχλων, μαζοποίησης και εξαναγκαστικής επιβολής των ιδεών της προηγούμενης γενιάς.

Ότι μας διέφυγε από τις πολιτικές τοποθετήσεις των μπαμπάδων μας, έρχεται στο πανεπιστήμιο η αντίστοιχη ή η αντίπαλη νεολαία να μας το κάνει ξεκάθαρο.

πηγή
Αναδημοσίευση και αναδιατύπωση σχολίων μου σε άρθρο στο tvxs.gr

Δεν υπάρχουν σχόλια: