Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 12 Δεκεμβρίου 2010

Από τη Λυκία με αγάπη

Δημήτρης Ν. Μαρωνίτης

Από εκεί καταφθάνει στην Τροία το ευγενέστερο εταιρικό ζεύγος του ιλιαδικού πολέμου: ο Σαρπηδόνας και ο Γλαύκος. Ο ένας, βλαστός της Λαοδάμειας, ωραίας κόρης του Βελλεροφόντη, που την κοιμήθηκε ο Δίας και βγήκε ο γιος της διογέννητος. Ο άλλος, εγγονός του Βελλεροφόντη, με ρίζα που κρατούσε από την Εφύρα, στον κόλπο του Αργους, όπου έζησε άλλοτε κι ο Αιολίδης Σίσυφος, ο πιο πανούργος άνθρωπος στον κόσμο. Νέος με κάλλος έκπαγλο ο Βελλεροφόντης, αλλά αγνός και φρόνιμος, βρέθηκε άθελά του μπλεγμένος στο δίχτυ του βασιλικού ζεύγους, της Αντειας και του Προίτου. Τον ερωτεύτηκε εκείνη παράφορα, κι όταν αυτός αρνήθηκε τον άνομο έρωτά της, τον διέβαλε στον άντρα της πως δήθεν της ρίχτηκε, αξιώνοντας από τον βασιλιά τον θάνατό του.

Μη θέλοντας ο Προίτος να βάψει τα χέρια του στο αίμα, τον ξαποστέλνει στον πεθερό του, που ζούσε και βασίλευε στη Λυκία, μ΄ ένα κλειστό πιτάκι στο χέρι, που τα λυγρά του σήματα έλεγαν: σκότωσέ τον. Ο βασιλιάς της Λυκίας όμως προτίμησε να του αναθέσει άθλους ακατόρθωτους, κι έτσι να εξοντωθεί το παλικάρι: τον έβαλε πρώτα να δαμάσει την αδάμαστη Χίμαιρα, κι εκείνος την εδάμασε· μετά να χτυπηθεί με τους ανίκητους Σολύμους, κι εκείνος τους ενίκησε· ύστερα να τα βάλει με τις αρρενωπές Αμαζόνες, κι εκείνος κατόρθωσε να τις αφανίσει· τέλος, στον γυρισμό, του έστησε καρτέρι με τους πιο γενναίους νέους της χώρας, κι αυτούς όμως τους σκότωσε. Οπότε ο βασιλιάς της Λυκίας τον κράτησε κοντά του, τον έκανε γαμπρό στην κόρη του, του χάρισε τη μισή βασιλική εξουσία κι ένα πανέμορφο μετόχι, μ΄ αμπέλια και χωράφια, να το χαίρεται.

Από τον γάμο αυτό αναβλάστησαν τρία παιδιά: δύο γιοι (ο Ισανδρος και ο Ιππόλοχος) και μία κόρη (η ωραία Λαοδάμεια), μάνα του Σαρπηδόνα. Γιος του Ιππόλοχου γεννήθηκε ο Γλαύκος. Στο μεταξύ, τον Βελλεροφόντη, για κάποιους λόγους που ο ποιητής της Ιλιάδας δεν τους φανερώνει, τον μίσησαν οι θεοί, κι εκείνος πήρε δρόμο απάτητο· μόνος και έρημος, μη θέλοντας να βλέπει πια ανθρώπου πρόσωπο, περιπλανιόταν στης Λησμονιάς τον κάμπο, τρώγοντας τα σωθικά του. Ολα τα προηγούμενα είναι παράφραση όσων λέει ο Γλαύκος στην έκτη ραψωδία, όταν ο Διομήδης τον ρωτά προκλητικά ποιος είναι και ποια είναι η φύτρα του. Κι εκείνος αποκαλύπτει τη γενεαλογία του, ανοίγοντας τη διήγησή του με τους διάσημους εφεξής στίχους: Μεγάθυμε γιε του Τυδέα, τι με ρωτάς για τη γενιά μου;/ Οπως των φύλλων η γενιά,έτσι και των ανθρώπων η φυλή·/ τα φύλλα άλλα ο άνεμος τα ρίχνει καταγής, άλλα ξαναφυτρώνουν όμως/ στο φουντωμένο δάσος, σαν φτάσει η εποχή της άνοιξης. / Ετσι και των ανθρώπων η φυλή·ανθίζει η μια γενιά, / φυλλορροεί η άλλη και μαραίνεται. Πάμε πιο πίσω, αναζητώντας πάντα το εταιρικό ζεύγος «ΣαρπηδόναΓλαύκου» που τώρα ξέρουμε πως είναι πια ξαδέλφια. Ζευγαρωμένα τα ονόματά τους ακούγονται πρώτη φορά στον «Νεών Κατάλογον», στο τέρμα της δεύτερης ραψωδίας. Παραθέτω: Ο Σαρπηδών κι ο Γλαύκος,άψογος, ήσαν οι ηγεμόνες των Λυκίων/ από τη μακρινή Λυκία φτασμένοι, από του Ξάνθου τις περίστροφες ροές.

Μετά οι δύο εταίροι προσωρινά χωρίζονται: μόνος ο Γλαύκος στην έκτη ραψωδία που διαβάσατε, μόνος κι ο Σαρπηδόνας στην προηγούμενη, την πέμπτη ραψωδία (Ε 471 κ.ε.). Βρισκόμαστε στην ακμή της αριστείας του Διομήδη: ο γιος του Τυδέα εφορμά τρεις φορές απειλώντας να σκοτώσει τον περιλάλητο Αινεία (γιο της Αφροδίτης και του Αγχίση), που είναι προγραμμένο να διαφύγει ζωντανός από την πυρπολημένη Τροία. Εδώ ακόμη κινδυνεύει από το ασύστολο μένος του Διομήδη, αλλά τον σώζει ο Λύκιος Απόλλων. Πρώτα με μαγική κραυγή φωνάζοντας: φράζεο, Τυδείδη, καιχάζεο. Μετά αναρπάζοντάς τον από το πεδίο της μάχης και μεταφέροντάς τον ψηλά στα Πέργαμα· αφήνοντας στη θέση του ένα πανομοιότυπο είδωλο, με το οποίο συγκρούονται ανυποψίαστοι οι Αχαιοί. Συνάμα ξεσηκώνει τον Αρη να παρέμβει, για να ανακόψει τη φονική ορμή του Διομήδη.

Συνηγορεί τότε κι ο Σαρπηδών (πρώτη εμφάνισή του στο πεδίο της μάχης) ελέγχοντας τον Εκτορα, που παραμένει αμήχανος, μεταθέτοντας όλο το βάρος της αντίστασης στους επικούρους· τους Λυκίους του. Ενώ ο ίδιος διακινδυνεύει τη ζωή του- κι εδώ ακούγεται η σύντομη αυτοβιογραφία του Σαρπηδόνα: άφησε, λέει, πίσω στην απόμακρη Λυκία, το αγαπημένο ταίρι του, τον νήπιο γιο κι όλα του τα αγαθά, που θα τα ζήλευε κάθε φτωχός. Οι δύο εταίροι, δίχως γυναίκες πλέον και παιδιά στον νου τους, θα σμίξουν στη δέκατη έκτη ραψωδία, σε ώρα κρίσιμη, που θα οδηγήσει τον Σαρπηδόνα στον νεκρώσιμο νόστο του.

Περί αυτού την άλλη Κυριακή. Εδώ μονάχα μια προσωπική ομολογία: σιχαίνομαι τις περιλήψεις, θαυμάζω την παράφραση· μάνα και κόρη της μετάφρασης. Την έχω δοκιμάσει ως τώρα μεταφράζοντας, και τώρα αλλάζοντας τη μετάφραση σε παράφραση. Δώρο κι αντίδωρο σε φίλους.
ΤΟ ΒΗΜΑ

Δεν υπάρχουν σχόλια: