Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 30 Ιανουαρίου 2011

ΕΝΕΡΓΩΣ:Η αποχή ως αποδόμηση του συστήματος

Του Κώστα Γουλιάμου*
Φωτογραφία
Οι διαστάσεις που προσλαμβάνει πλέον και στην Κύπρο το φαινόμενο της αποχής καθιστούν επιτακτική την ανάγκη ενός ανοικτού διαλόγου ώστε να προσεγγισθούν επιστημονικά, ορθολογικά και αξιόπιστα τα αίτια και αιτιατά αυτής της παθογένειας του πολιτικού συστήματος. Η κοινωνία αναμένει από τα κόμματα αντί να προσφεύγουν σε «κοκορομαχίες», να συλλάβουν το μέγεθος της ακμής του προβλήματος και να σταθούν στο ύψος της αποστολής τους, ανοίγοντας έναν πολιτικό διάλογο (αυτο)κριτικής και προτάσεων.  
Στο αυτάρεσκο πλην μεστό δοκίμιό του «Οι αξιώσεις της πολιτικής», ο Μichael Οakeshott έγγραφε πως «η πολιτική πράξη προϋποθέτει σκέψη τυποποιημένη και ανίκανη να διακρίνει αποχρώσεις, εθισμένη στην άκριτη επανάληψη, στην κίβδηλη αφοσίωση, στην παραπειστική περιγραφή στόχων και σκοπών... Η πολιτική δραστηριότητα μπορεί να είναι ευτελής, όχι μόνο επειδή ο πολιτικός χρειάζεται συχνά τη συναίνεση και τη στήριξη αυτών που είναι διανοητικά ευτελείς αλλά επειδή ακόμη και όταν ασκείται με τις καλύτερες των προθέσεων εξαπλουστεύει και παραχαράσσει τον σύνθετο πλούτο της ανθρώπινης ζωής». Εν πάση περιπτώσει φέρουμε όλοι -πολίτες και πολιτικοί, Πολιτεία και κόμματα- ευθύνη για την καταγραφή αυτού του τεράστιου κύματος διαμαρτυρίας, που κωδικοποιείται στις δημοσκοπήσεις ως αποχή.
Αν οι σημερινές τάσεις των δημοσκοπήσεων δεν ανατραπούν ριζικά, φοβούμαστε πως η πολιτική διαμαρτυρία -υπό τη μορφή της αποχής και της λευκής/άκυρης ψήφου- θα αποτελέσει αναντίλεκτα το σημαντικότερο πολιτικό μέγεθος στις βουλευτικές εκλογές του Μάη. Και ως τέτοιο πλέον θα θέσει ζήτημα πολιτικής νομιμοποίησης για το σύνολο της επίσημης δομημένης πολιτικής.
Σε κάθε όμως περίπτωση, η εντεινόμενη αύξηση της αποχής δεικνύει, αν δεν αποδεικνύει, τον βαθμό απογοήτευσης των πολιτών από τα κόμματα. Πρόκειται για μορφή έκφρασης πολιτικής δυσαρέσκειας, άμεσα συνδεδεμένης με την τάση ομογενοποίησης του πολιτικού συστήματος, που στον καθημερινό λόγο διατυπώνεται μέσα από την επικίνδυνη πολιτική εξίσωση «όλοι τους είναι ίδιοι». Μια τέτοια εξίσωση παράγει την ιδεολογία του μονόδρομου που, εν συνεχεία, ενισχύεται με τη ρητορική της λαοκολακείας και του λαϊκισμού, της συκοφαντίας και της εικοτολογίας. Ο κόσμος τότε, απηυδισμένος από την παρακμή και το αδιέξοδο, διακατέχεται από μια «αντισυστημική» συμπεριφορά και στάση που, με τη μορφή της αποχής, εντείνεται και εκτείνεται στις νεότερες ηλικίες. Ωστόσο, η «αντισυστημική» αποχή κερδίζει έδαφος και μέσα στις μορφωμένες μεσαίες τάξεις. Ταυτόχρονα, εξαπλώνεται και στα λαϊκά στρώματα. Τείνει, δίχως άλλο, να αποβεί σταθερή συνιστώσα της πολιτικής μας ζωή, όπου η ιδεολογικοπολιτική σύγκρουση έχει εξοβελιστεί από την άνευ όρων και ορίων επιδίωξη των κομματικών σκοπιμοτήτων. Μολονότι οι προσωπικοί λόγοι που καθένας αποφασίζει να απόσχει διαφέρουν από πολίτη σε πολίτη ή/και από περιοχή σε περιοχή, εν τούτοις η αποχή αποβαίνει «κινούμενη άμμος» για το πολιτικό σκηνικό. Υπό συγκεκριμένες μάλιστα κοινωνικές και οικονομικές συγκυρίες, παίρνει μια άκρως επικίνδυνη μορφή. Εννοούμε πως η απαξίωση του πολιτικού συστήματος, ειδικότερα δε των εκλογών και η αντιμετώπισή τους ως οχήματος νομιμοποίησης των κατεστημένων πολιτικών, δρομολογεί επικίνδυνα πεδία όπως της αυτοδικίας (εν ονόματι του «δικού μου δικαίου»), της εθνικιστικής δημαγωγίας ή της ξενοφοβίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις μιλάμε για την «αγέλη της αποχής» που, ως τέτοια, αδυνατεί να διαμορφώσει νέες προοπτικές και νέες σχέσεις των πολιτών με την πολιτική συλλογικότητα στο σημερινό πολύπλοκο κοινωνικό σύστημα. Και που βέβαια οδηγεί , πέραν των παραπάνω επικίνδυνων πεδίων, σε μια λογική ουδετεροποίησης. Στην ίδια , δηλαδή, την υποτίμηση της πολιτικής πράξης ως κρίσιμης συνιστώσας των ιδεολογικών και κοινωνικών εξελίξεων της χώρας.
*Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: