Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 20 Μαρτίου 2011

ΕΝΕΡΓΩΣ: Θεματική ψήφος και κομματική ταύτιση

Του Κώστα Γουλιάμου*
Φωτογραφία
Οσο εντονότερα η πολιτική μας κοινωνία εισέρχεται στο πεδίο των εκλογών, τόσο πιο εύγλωττα αποτυπώνεται η συγκριτική αξιολόγηση μιας τυπολογίας συμβατικού βέβαια προσανατολισμού- της εκλογικής συμπεριφοράς. Αναφερόμαστε στον τύπο της θεματικής ψήφου και, συνάμα, στον τύπο της κομματικής ταύτισης. Όπως συμβαίνει και σε άλλες κοινωνίες που διακρίνονται για τον ιστορικά πολωμένο κομματικό τους ανταγωνισμό ( η Ελλάδα, και ενδεχομένως η Ιταλία και Πορτογαλία αποτελούν τέτοια παραδείγματα), έτσι και στην Κύπρο η σημασία της θεματικής προτίμησης του εκλογικού σώματος αναμένεται να διαδραματίσει ένα ρόλο. Πάντως σε περασμένες εκλογικές αναμετρήσεις η θεματική ψήφος είχε περιορισμένο χαρακτήρα στην εκλογική συμπεριφορά των πολιτών, και τούτο επειδή κυριαρχούσε η κομματική ταύτιση. Στις εκλογές όμως του 2011, και με δεδομένο ότι ο μετασχηματισμός του κοινωνικού ιστού της χώρας μας είναι πλέον πιο ευδιάκριτος, τίθεται ένα κεντρικό ερώτημα άμεσα σχετιζόμενο με το κατά πόσο η τυπολογία της θεματικής ψήφου και κομματικής ταύτισης είναι δυνατό να συνυπάρχουν. Πιθανότατα δε και να αποτυπώνουν ένα βαθμό μεταστροφής του εκλογικού ανταγωνισμού από την πάλαι ποτέ σταθερή έκφραση κομματικής ταυτότητας σε μια πιο ευμετάβλητη επιλογή πολιτικών, κοινωνικών και οικονομικών ζητημάτων. Εξ όσων γνωρίζουμε, ελάχιστα ή/και καθόλου αυτό το μείζον ζήτημα ερευνήθηκε και αναλύθηκε σε βάθος. Όπως διατυπώσαμε και στο παρελθόν από τούτη τη στήλη, η συντριπτική πλειοψηφία των κομμάτων φαίνεται να μην έχει εξοικειωθεί με τη σύγχρονη κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Για αυτό και σε πλείστες περιπτώσεις αντιδρούν είτε αμήχανα είτε εργαλειακά και, πάνω απ’ όλα, ευκαιριακά και αποσπασματικά στις αλλαγές που συντελούνται στην κοινωνία. Μια τέτοια στάση μπορεί να ερμηνευτεί ως ένα πολιτικά φοβικό σύνδρομο όσο, στο μεταξύ, παρατηρείται αδυναμία προσαρμογής του ιδεολογικού και πολιτικού περιεχομένου των
κομμάτων στις ανάγκες μιας νέας γενιάς πιο απαιτητικών και, εν πάση περιπτώσει, κριτικά σκεπτόμενων ψηφοφόρων. Αυτή λοιπόν η νέα γενιά, αν και φαινομενικά αδιάφορη ή αποστασιοποιημένη από τα πολιτικά δρώμενα, θέτει ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα προς το πολιτικό σύστημα όπως: τι αναδεικνύει η νέα κοινωνική πραγματικότητα και πώς αποτιμώνται οι προκλήσεις του μέλλοντος; Πώς οργανώνεται η πολιτική κοινωνία με στόχο την ποιότητα της δημοκρατίας; Πώς επηρεάζονται οι σύγχρονες συλλογικές δράσεις στην Κύπρο από το υφιστάμενο νεοφιλελεύθερο καθεστώς των ευρωπαϊκών πολιτικών; Πώς αποτιμάται η αποτελεσματικότητα και, κυρίως, η λογοδοσία των πολιτικών αλλά και των πολιτικών θεσμών, συμπεριλαμβανόμενης και της Βουλής των Αντιπροσώπων; Πέραν βέβαια των ερωτημάτων, οφείλουμε να επισημάνουμε πως η προεκλογική εκστρατεία δεν αποτελεί κατ’ ανάγκην παράγοντα και χώρο διαμόρφωσης της πολιτικής προτίμησης. Μολαταύτα, η κομματική ταύτιση αυξάνεται ανάλογα με το βαθμό ενδιαφέροντος για την πολιτική, αν και η κομματική ταύτιση -σύμφωνα με το μοντέλο εκλογικής συμπεριφοράς της Σχολής του Μίσιγκαν- δεν είναι ο μοναδικός παράγοντας που μπορεί να κρίνει την έκβαση των εκλογών. Πραγματικά, κατά τους ερευνητές της σχολής (και όχι μόνο) πρέπει κανείς να λαμβάνει υπόψη το συγκεκριμένο πλαίσιο διεξαγωγής εκλογών. Εν ολίγοις, τη φύση των κρίσιμων ζητημάτων, την πολιτική θεματολογία, την αντίληψη και γνώση των διαφορών των κομμάτων, την ισχυρή προσωπική επιρροή ενός υποψηφίου ή το βαθμό χρησιμότητας του κάθε κόμματος. Τούτων δοθέντων, διακρίνονται -κατά τους ερευνητές της πολιτικής επικοινωνίας και τη βιβλιογραφία της εκλογικής συμπεριφοράς- τρεις μεγάλες κατηγορίες εκλογικών αναμετρήσεων: ι) οι εκλογές διατήρησης, που καθορίζονται από την κομματική ταύτιση, ιι) οι εκλογές παρεκτροπής, όπου παρατηρούνται αντιφάσεις μεταξύ κομματικής ταύτισης και πολιτικής επιλογής, και ιιι) οι εκλογές μερικής ή πλήρους αποστοίχησης, που λαμβάνουν χώρα σε μια συγκυρία ανατροπής των παλαιών κομματικών ταυτίσεων και διαμόρφωσης νέων. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα είναι υπερβολή αν θέσουμε προς μελέτη και συζήτηση ένα διακύβευμα: ότι δηλαδή, οι εκλογές 2011 ενδεχομένως να αποτελέσουν αφετηρία για ένα είδος πολιτικής συμπεριφοράς που θα ξεπερνά το τυπικό ή κλασικό πλαίσιο της εκλογικής συμμετοχής, και που η εκλογική στάση στην Κύπρο θα χαρακτηρίζεται εφεξής από τη σταδιακή μείωση των κριτηρίων της κομματικής ταύτισης και, κυρίως, της πολιτικής παράδοσης.
*Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: