Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 4 Σεπτεμβρίου 2011

Πανεπιστήµια ερµητικά ανοιχτά

Eνας ολόκληρος χρόνος αφιερώθηκε στην κατάρτιση του νοµοσχεδίου για την τριτοβάθµια εκπαίδευση. Συνοδεύτηκε από µια άνευ προηγουµένου σφοδρή επίθεση ενάντια στο δηµόσιο
πανεπιστήµιο και στους λειτουργούς του εκ µέρους του πολιτικού προσωπικού του υπουργείου, µε προεξάρχοντα τον απελθόντα υφυπουργό Παιδείας κ. Γ. Πανάρετο. Τα πανεπιστήµια λοιδορήθηκαν και απαξιώθηκαν όσο τίποτε άλλο. Υπήρξε πλήθος δηµοσιευµάτων στον Τύπο για τη φαυλοκρατία, τον νεποτισµό και την αναξιοκρατία που διέπουν τη λειτουργία τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσµα να υπονοµευθεί το απαιτούµενο κλίµα συναίνεσης και η υπουργός κυρία Αννα ∆ιαµαντοπούλου να χάσει εκείνες τις γέφυρες µε την πανεπιστηµιακή κοινότητα που θα στήριζαν και θα έβαζαν «πλάτη» στο νέο νοµοσχέδιο. Η όλη µεθόδευση λειτούργησε αφενός µεν στη λάθος κατεύθυνση και αφετέρου δε ήταν κατάφωρα άδικη. Γιατί το ελληνικό δηµόσιο πανεπιστήµιο µε την πενιχρή κρατική χρηµατοδότηση διαθέτει νησίδες αριστείας, νεωτερισµού και προόδου, αναγνωρισµένες σε διεθνές επίπεδο. ∆ιαθέτει και δασκάλους που µόρφωσαν όλους εµάς. Που µόρφωσαν στις βασικές τους σπουδές όλους αυτούς που διαπρέπουν σήµερα σε φηµισµένα ιδρύµατα της αλλοδαπής.

Το τελευταίο δεν σηµαίνει ότι όλα έβαιναν καλώς. Τα πανεπιστήµιά µας νοσούσαν, και νοσούσαν βαριά. Παρόµοια µε την υπόλοιπη χώρα. Μήτε οι νησίδες αριστείας ούτε και οι πεφωτισµένοι δάσκαλοι ήσαν αρκετά για να εξωραϊστεί η πανθοµολογούµενη τελµατώδης κατάσταση των ελληνικών πανεπιστηµίων. Απαιτούνταν λύσεις. Ριζικές, θαρραλέες, ρηξικέλευθες. Ο νέος νόµος που υπερψηφίστηκε από την αυξηµένη πλειοψηφία των 4/5 της Βουλής είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Το ζήτηµα του ασύλου και το θέµα συνδιοίκησης µε τους φοιτητές επιλύθηκαν µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Οι µεταβολές της τελευταίας στιγµής και η ειλικρινής προσπάθεια της πλειονότητας του πολιτικού κόσµου έθεσαν τις βάσεις για την επιτακτική αναδιάρθρωση των ελληνικών πανεπιστηµίων.


Είναι τέλειος ο νόµος; Σίγουρα όχι! Υπάρχουν σηµεία που στερούνται αποφασιστικότητας και ρήξης. Οπως αυτό των αιώνιων φοιτητών, που ορίζει την οριστική απόλυση από το πανεπιστήµιο εκείνων που θα ξεπεράσουν τον αριθµό ν+2 ετών φοίτησης. Το τολµηρό θα ήταν αν για τέσσερα συνεχόµενα εξάµηνα φοίτησης ο φοιτητής δεν συγκεντρώσει την ορισθείσα από το πανεπιστήµιο ως βάση να χάνει τη φοιτητική ιδιότητα. Ετσι το κράτος δεν θα χρεωνόταν για ν+2 συναπτά έτη το κόστος φοιτητών που ούτως ή άλλως στο τέλος αδυνατούν να συνεχίσουν.


Στον νόµο όµως υπάρχουν και σηµεία που χρήζουν σηµαντικών βελτιώσεων και τροποποιήσεων. Κυριότερο όλων οι υπερεξουσίες του συµβουλίου διοίκησης. Τα οκτώ πανεπιστηµιακά µέλη που θα εκλεγούν ορίζουν στην κυριολεξία όλα τα υπόλοιπα. Η αλήθεια είναι ότι η ταξινοµική ψήφος µπερδεύει λίγο τα πράγµατα, αλλά αν λάβει κάποιος υπόψη τις τεράστιες διαφορές στα µεγέθη των σχολών και τις µέχρι σήµερα κοµµατικές επιρροές ακόµη και στα µέλη ∆ΕΠ είναι εύκολο να δηµιουργηθεί ένας πυρήνας που µπορεί να ελέγξει όλη τη δοµή του πανεπιστηµίου. Ενα σηµείο που απαιτεί εκτίµηση σε βάθος είναι η ταυτότητα των έξι εξωπανεπιστηµιακών µελών (επιλέγονται από τα οκτώ πανεπιστηµιακά), που θα πρέπει να ανήκουν στο ενεργό τµήµα της κοινωνίας και να µην αποτελούν επιλογές σεβαστών µεν «κουρασµένων από το βάρος των χρόνων» δε προσωπικοτήτων...


Το συγκροτηθέν συµβούλιο στη συνέχεια κάνει την πρώτη επιλογή των υποψηφίων πρυτάνεων (µε την αλλαγή, οι 2-3 επικρατέστεροι ψηφίζονται πλέον από την πανεπιστηµιακή κοινότητα) και ορίζει τον εξίσου πανίσχυρο κοσµήτορα, που κυριολεκτικά διαφεντεύει τις σχολές. ∆ιαπιστώνεται δηλαδή στον νόµο µια σαφής έλλειψη θεσµικών αντίβαρων που θα λειτουργούσαν έτσι ώστε να υπάρχει µια διάχυση εξουσιών από το συµβούλιο στον πρύτανη και τη σύγκλητο και αντίστροφα, νοµιµοποιώντας επί το δηµοκρατικότερο τη διοίκηση. Επιπλέον, απουσιάζει και αυτός ο ίδιος ο έλεγχος του συµβουλίου!


∆ιανύουµε κιόλας την πρώτη εβδοµάδα της ακαδηµαϊκής χρονιάς µε τα πανεπιστήµια να βρίσκονται σε αναβρασµό, πολλά τµήµατα να τελούν υπό φοιτητική κατάληψη, άλλα να το συζητούν. Ο νόµος που ψηφίστηκε από την ελληνική Βουλή είναι ήδη νόµος του κράτους. Οι πανεπιστηµιακοί, δάσκαλοι πρωτίστως µε την ακριβή αλλά και τη συµβολική έννοια του όρου, δεν δικαιούνται να προτρέπουν σε απείθεια. Μπορούν να διεκδικούν βελτιώσεις και αλλαγές µε γνώµονα την αδιάλειπτη πρόοδο και την αδιαπραγµάτευτη αριστεία. Των πανεπιστηµίων µα και της ίδιας της κοινωνίας. Γιατί τα πανεπιστήµιά µας, το αύριο της χώρας, είναι ο κύριος µοχλός ανάπτυξης µιας κοινωνίας. Μπορούν και πρέπει να διαδραµατίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαµόρφωση ενός «έξυπνου» και προοδευτικού ελληνοκεντρικού ρεύµατος. Οφείλουµε µέσα από αυτά να διεθνοποιήσουµε τα ελληνικά γράµµατα και την επιστήµη. Του χθες, κυρίως όµως του σήµερα. Και πρέπει µέσα από αυτά να ξαναφέρουµε στο προσκήνιο, σε ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσµιο επίπεδο, αφενός µεν την ιστορικότητά µας προπαντός όµως τη σύγχρονή µας παρέµβαση στο επιστηµονικό γίγνεσθαι της πρωτοπορίας και της καινοτοµίας.


Αναντίρρητα το ελληνικό δηµόσιο πανεπιστήµιο διαθέτει εκπαιδευτικό, ερευνητικό και φοιτητικό δυναµικό «εν εκτινάξει», που µπορεί να δράσει καταλυτικά χωρίς να µιµείται πρότυπα εξεγέρσεων του παρελθόντος. Το ελληνικό δηµόσιο πανεπιστήµιο µπορεί - και πρέπει - να αποτελέσει κοµµάτι της λύσης εξόδου από την τωρινή κρίση. Ολα τα παραπάνω ωστόσο προϋποθέτουν τα πανεπιστήµιά µας ερµητικά ανοιχτά!


Ο κ. Θανάσης Γ. Παπαβασιλείου είναι καθηγητής του Πανεπιστηµίου Αθηνών. Η κυρία Εφη Κ. Μπάσδρα είναι αναπληρώτρια καθηγήτρια του Πανεπιστηµίου Αθηνών.

Δεν υπάρχουν σχόλια: