Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Δευτέρα, 24 Οκτωβρίου 2011

ΕΝΕΡΓΩΣ: Η Ευρώπη σε αδιέξοδη κρίση

Του Κώστα Γουλιάμου*
Με αφορμή τη σημερινή κρίσιμη σύνοδο στις Βρυξέλλες, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να αντιληφθούμε πώς αντιλαμβάνονται την κρίση οι εκτός ευρωπαϊκής ηπείρου αναλυτές.
Ένας λοιπόν καθηγητής πολιτικής οικονομίας από την Αυστραλία - ο Joseph Ηalevi (πανεπιστήμιο Sydney) - έχει διατυπώσει αποτελεσματικά το αδιέξοδο της κρίσης που μαστίζει την Ευρώπη. Υποστηρίζει εν ολίγοις ότι η κρίση στην Ευρώπη δεν ξεκίνησε λόγω του υπερβολικού ελληνικού ελλείμματος αλλά στο ότι η Γερμανία επέλεξε την Αθήνα για να τροποποιήσει τον κώδικα συμπεριφοράς εις βάρος της Γαλλίας. Ταυτόχρονα σκλήρυνε τη νεομερκαντιλιστική της στάση, αποφασίζοντας μονομερώς να επανακαθορίσει τους κανόνες του παιχνιδιού. Για τον Ηalevi, η σκλήρυνση σε Ελλάδα και Ιβηρική οφείλεται επιπλέον στην εστίαση του Βερολίνου να κατευθύνει το χρήμα σε δορυφορικές του ζώνες (Ανατολική Ευρώπη, Βαλτική) επί των οποίων αναδιαρθρώνονται οι στρατηγικές των γερμανικών εταιρειών. Γι’ αυτό και η Κεντρική Ευρωπαϊκή Τράπεζα αγοράζει τα ομόλογά τους ως ενέχυρα δανείων, δίνοντας άφεση αμαρτιών στις αυστριακές και σουηδικές τράπεζες για τη ριψοκίνδυνη δανειακή συμπεριφορά τους. Ο Joseph Ηalevi διατείνεται πως ο γερμανικός χώρος συσσώρευσης καθορίζει τη σημερινή κατάσταση πραγμάτων σε «ευρωζώνη» και Ε.Ε. και, συνάμα, αντανακλά τη διαίρεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε τρεις ομάδες. Η πρώτη είναι γύρω από τη Γερμανία. Αφορά μια ομάδα νεομερκαντιλιστικών χωρών (Ολλανδία, Βέλγιο, Αυστρία, Σκανδιναβία). Ο νεομερκαντιλισμός τους μπορεί να θεωρηθεί, κατά τον Ηalevi, ισχυρός εξαιτίας των σταθερών πλεονασμάτων τους στις εξαγωγές - που πραγματοποιούνται κατά κύριο λόγο στο εσωτερικό της Ευρώπης, λαμβάνοντας υπόψη ότι η τάση των αυξανόμενων ελλειμμάτων με την Ασία δεν αντισταθμίζεται από το κυμαινόμενο πλεόνασμα με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Ηalevi ισχυρίζεται πως από τη δεκαετία του 1970, η Δυτική Ευρώπη είχε συστηματικά έναν πολύ υψηλότερο ρυθμό ανάπτυξης τονώνοντας έτσι τις εξαγωγές από τη Γερμανία και τους οικονομικούς δορυφόρους της. Ο Αυστραλός επιστήμονας συμπεραίνει πως η νεομερκαντιλιστική ομάδα αποτελεί μια κλασική περίπτωση μονοπωλιακού κεφαλαίου, που μεταβλήθηκε σε μια μακρονοικονομική θεσμοποιημένη ρύθμιση μέσα από την ίδια τη διαδικασία της construction europeenne, την οποία ήθελε η Γαλλία. Στο παρελθόν, η Γερμανία στόχευε στη σταθερή ισοτιμία συναλλάγματος για να αποφεύγει τις ανταγωνιστικές υποτιμήσεις.
Για τον Ηalevi ένας τέτοιος στόχος, στο πλαίσιο ενός ενιαίου νομίσματος, μεταβάλλεται σε ανταγωνιστικό αποπληθωρισμό των αποδοχών. Η εσωτερική αποτελμάτωση διασφαλίζει ότι οι γερμανικές αποδοχές αυξάνονται λιγότερο από την παραγωγικότητα. Ο Αυστραλός επιστήμονας θεωρεί πως το σύστημα των συμβατικών υποχρεώσεων της χώρας, που βασίζεται σε μια νεομερκαντιλιστική συμφωνία με τις συνδικαλιστικές ενώσεις, επιτρέπει το χάσμα μεταξύ παραγωγικότητας και αποδοχών να είναι πιο ευνοϊκό για το κεφάλαιο απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη. Κατά συνέπεια, η χαμηλή ανάπτυξη στη Γερμανία ενισχύει την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών της μέσω του αποπληθωρισμού των αποδοχών. Το τελικό αποτέλεσμα για τον Ηalevi είναι ότι, ενώ η Ευρώπη δεν μπορεί να τα βγάλει πέρα χωρίς τις γερμανικές μηχανολογικές και τεχνολογικές εισροές, η Γερμανία δεν είναι ένας εισαγωγέας που επεκτείνεται γρήγορα και επομένως δεν συνεισφέρει στην ευρωπαϊκή καθαρή ζήτηση. Συσσωρεύει, λοιπόν, πολύ μεγάλα εξωτερικά πλεονάσματα που χρησιμοποιούνται για τη χρηματοδότηση του FDΙ (Foreign Direct Ιnvestments - άμεσες ξένες επενδύσεις) και τις κοινοπραξίες στην Κίνα και αλλού, καθώς και στην αγορά σκάρτων αμερικανικών οικονομικών χαρτιών όπως συνέβη με την εξαγορά της Landesbanke. Η δεύτερη ομάδα χωρών κατά τον Ηalevi - είναι η εσωτερική ευρωπαϊκή περιφέρεια, με επικεφαλής την Ιταλία. Εταιρίες στην Πορτογαλία, την Ισπανία και την Ελλάδα θα ήθελαν να κάνουν καθαρές εξαγωγές αλλά δεν μπορούν, επειδή, παρά την ανάπτυξη των εξαγωγών τους, έχουν αδύναμο εσωτερικό τομέα κεφαλαιουχικών αγαθών. Ειδικότερα σε ό,τι αφορά στην Ιταλία, το ευρώ - σύμφωνα με τον Ηalevi - περιόρισε τον ευρωπαϊκό χώρο του ιταλικού καπιταλισμού. Τέλος, η τρίτη ομάδα αποτελείται αποκλειστικά από τη Γαλλία. Έχει μια έντονα νεομερκαντιλιστική στάση αλλά σπάνια την επιτυγχάνει. Το σχέδιο για ένα κοινό ευρωνόμισμα προήλθε βασικά από τους Μιτεράν - Ντελόρ ως μέσο παράκαμψης του αποτυχημένου νεομερκαντιλισμού και άσκησης ελέγχου στις νομισματικές πολιτικές της Γερμανίας. Για τον Ηalevi, η ιδιόμορφη θέση της Γαλλίας σχετίζεται, επίσης, με την παρούσα κρίση.
* Ο Κώστας Γουλιάμος είναι Αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: