Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Παρασκευή, 4 Νοεμβρίου 2011

Οχι στο έλλειμμα παιδείας

Η βασικότερη μεταρρύθμιση, το εκπαιδευτικό σύστημα
Του Νικήτα Καστή*

Ωσπου να αντιληφθούμε τις συνέπειες, σήμερα και σε πέντε και δέκα χρόνια από τώρα, της απόφασης των πρωινών ωρών της 27ης Οκτωβρίου, μας προέκυψε δημοψήφισμα, ύστερα απεσύρθη και τέλος μας προέκυψε πολιτική κρίση!
Δεν μπορεί κανείς σοβαρά να αμφισβητήσει ότι η απόφαση των Βρυξελλών προσφέρει τη σχεδόν μοναδική δυνατότητα στην ελληνική κοινωνία ώστε να περάσει, σε ορατό χρόνο, σε ανάστροφη πορεία ανόδου. Κάτι τέτοιο, χρειάζεται να συνειδητοποιήσουμε, επαφίεται εν πολλοίς στη δική μας ικανότητα ανάταξης. Και για να τα καταφέρουμε, στον συντομότερο δυνατό χρόνο και με τις λιγότερες θυσίες, δεν αρκεί μόνον να επιλέξουμε τον στρατηγικό προσανατολισμό της χώρας, εντός ή εκτός της ευρωζώνης. Ταυτόχρονα πρέπει να αντιληφθούμε το σημαντικό πολιτικό διακύβευμα των περισσότερων κοινωνιών στον αιώνα που ζούμε. Πρέπει, κατά το επετειακό των ημερών που παρήλθαν, να πούμε δημοψηφιστικά «όχι» στο διαπιστούμενο «έλλειμμα παιδείας» και στο εξ αυτού σωρευόμενο «κοινωνικό χρέος».
Σε απόλυτη σύνδεση με τα τεκταινόμενα στην οικονομία, βιώνουμε σοβαρές υστερήσεις στην εκπαίδευση - βλέπε τις συγκριτικές αξιολογήσεις του εκπαιδευτικού συστήματος στην Ελλάδα, τις διαχρονικές επιδόσεις των εισαγόμενων στα ΑΕΙ - ΑΤΕΙ κ.ά. Οι υστερήσεις αυτές αποτυπώνονται στη διαχρονική απομείωση της αξίας του μορφωτικού αποθέματος, του ανθρώπινου κεφαλαίου. Ενώ αυτό, το ανά περίοδο έλλειμμα παιδείας, καταγράφεται στη συστηματική μείωση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Ολα τα τελευταία χρόνια διαπιστώνουμε σταθερή υποχώρηση της ποιότητας της εκπαίδευσης, οπότε η κοινωνία σταδιακά σωρεύει ένα χρέος, αντίστοιχο της χαμένης αξίας του ανθρώπινου κεφαλαίου που θα ήταν διαθέσιμο στην υπηρεσία της κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης. Ετσι διαμορφώνεται ένα σωρευόμενο κοινωνικό χρέος.

Πρέπει λοιπόν να πούμε ισχυρό «όχι», ως πολίτες, μια και αυτό το χρέος καθίσταται δυσβάσταχτο και θα εξοφλείται επαχθώς και από τα παιδιά των παιδιών μας. Και από την άλλη, οι πολιτικές ηγεσίες χρειάζεται να γίνουν αποτελεσματικές. Οχι μόνον νομοθετώντας αλλά, το κυριότερο, εφαρμόζοντας τους νόμους και κινητοποιώντας δίκτυα συνεργασίας για επενδύσεις στα παιδιά και τους νέους.
Κατά προτεραιότητα χρειάζεται να αντιμετωπιστεί το έλλειμμα παιδείας σε ορίζοντα πενταετίας. Με καλά στοχευμένες και εφαρμοζόμενες πολιτικές, που αναφέρονται σε κάποιο όραμα αλλά και δεν αρκούνται σε αυτό. Το έλλειμμα παιδείας αντιμετωπίζεται με διαρθρωτικές αλλαγές στη σχολική και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Πρέπει το ταχύτερο, χωρίς αποσπασματικούς και συνήθως επιστημονικά αμφισβητούμενους νεωτερισμούς, να προχωρήσουμε με κλιμακούμενες ενέργειες, που θα αλλάξουν άρδην τη σχολική εκπαίδευση. Στην τριτοβάθμια, τουλάχιστον, εκπαίδευση «οι ασκοί του Αιόλου» έχουν ήδη ανοίξει και η πολιτεία θα πρέπει να βοηθήσει, όντας σε κατάλληλη απόσταση, να προχωρήσουν οι αλλαγές, με πρωτοβουλίες των φορέων της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Και επίσης, πρέπει να καταφέρουμε να «αναδιαρθρώσουμε» το κοινωνικό χρέος, που διαρκώς διογκώνεται λόγω του παραπάνω ελλείμματος. Και εδώ επίσης απαιτείται επιτυχής στοχοθεσία καθώς και καλός προγραμματισμός, στον τομέα της διά βίου μάθησης, με τη μέγιστη δυνατή εμπλοκή κοινωνικών και οικονομικών φορέων, των εκτός των «τειχών» της εκπαίδευσης. Ετσι ώστε να συνδεθεί αποτελεσματικά το έργο της διά βίου μάθησης με τις μη τυπικές και τις άτυπες μορφές εκπαίδευσης. Και το υστερούν ανθρώπινο δυναμικό να αναβαθμίσει την αξία του, ως ανθρώπινο κεφάλαιο, σε βάθος χρόνου, «αποπληρώνοντας» το υπολειπόμενο χρέος με την επίσπευση των ρυθμών ανάπτυξης.

Η προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Παιδείας αυτά τα χρόνια χαρακτηρίζεται από καλές προθέσεις, συνθηματικού τύπου αναφορές σε ευρωπαϊκές προτεραιότητες καθώς και, δυστυχώς, από ασύνδετες πολιτικές εφαρμογής. Η ευκαιρία, ενόψει της κρίσης, είναι εδώ. Ας σταματήσει να επιβεβαιώνεται το σενάριο ότι το μόνο που υλοποιείται και «πιάνει τόπο» είναι η αποστολή εξοπλισμού στα σχολεία. Η διεθνής εμπειρία λέει ότι οι επενδύσεις αυτές δεν έχουν επιστροφή, αφού από μόνες τους δεν κάνουν τη διαφορά. Ιδού και η πρόκληση για την πολιτική ηγεσία, στην οποία πολλοί φαίνεται ότι ακόμη προσβλέπουμε με προσδοκίες. Ας μη διαψευστούν.
*Ο Νικήτας Καστής είναι Διευθυντής του Ιδρύματος Λαμπράκη

Δεν υπάρχουν σχόλια: