Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 6 Νοεμβρίου 2011

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ: Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η Δύση

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
Φωτογραφία
Δεν υπάρχει αμφιβολία πως τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι δημοκρατικές ελευθερίες ήταν μια κατάκτηση του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού και των λαϊκών αγώνων που καθοδήγησε η ευρωπαϊκή αστική τάξη, σε μια εποχή βέβαια που η τάξη αυτή θεωρήθηκε επαναστατική ακόμη και από τον ίδιο τον Μαρξ. Η εποχή όμως αυτή πέρασε, η αστική τάξη έγινε εξουσία μετά την ανατροπή του φεουδαρχισμού, οργάνωσε την οικονομία με τη μορφή του καπιταλισμού και αποδύθηκε στην κατάκτηση του κόσμου με την ευρωπαϊκή αποικιακή πολιτική. Η Ευρώπη επέβαλε παγκόσμια το σύστημα καπιταλιστικής παραγωγής αλλά και τον ίδιο τον πολιτισμικό της κώδικα. Στους αιώνες όμως της αποικιοκρατίας οι λαοί των αποικιών θεωρήθηκαν κατώτερα όντα και ούτε τα ανθρώπινα δικαιώματα εφαρμόστηκαν γι’ αυτούς, ούτε και οι δημοκρατικές πολιτικές ελευθερίες. Με το τέλος της αποικιοκρατίας η Δύση συνέχισε να ηγεμονεύει τον κόσμο και να εκμεταλλεύεται τις πλουτοπαραγωγικέ πηγές των πρώην αποικιών της και γενικότερα του αποκαλούμενου Τρίτου Κόσμου. Σήμερα με τη νεοφιλελεύθερη παγκοσμιοποίηση αγωνίζεται να διατηρήσει την ηγεμονία της αυτή, η οποία όμως αμφισβητείται έντονα από τις χώρες με τις αναδυόμενες οικονομίες και κυρίως από την Ασία. Ιδιαίτερα η τεράστια ανάπτυξη της Κίνας απειλεί για πρώτη φορά αυτή την ηγεμονία.
Ένα από τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια η Δύση είναι και η αντιπαράθεσή της με ένα σημαντικό κομμάτι του ισλαμικού κόσμου. Τα δυτικά συμφέροντα στιςισλαμικές χώρες, οι οποίες παράγουν ένα σημαντικό μέρος της παγκόσμιας ενέργειας, είναι τεράστια. Για να προστατέψουν αυτά τα συμφέροντα, οι Δυτικοί στήριξαν για δεκαετίες τα πιο ανελεύθερα και σκοταδιστικά καθεστώτα στον ισλαμικό κόσμο και κάποια από αυτά εξακολουθούν και σήμερα να τα στηρίζουν με κάθε μέσο. Εκεί όμως που είδαν τα συμφέροντά τους να απειλούνται, έβαλαν μπροστά την ιδεολογία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων -και αυτό όχι μόνον στον ισλαμικό κόσμο- η οποία τους επέτρεψε να επέμβουν στρατιωτικά ως νέοι σταυροφόροι για την προάσπισή τους. Οι περιπτώσεις του Ιράκ, του Αφγανιστάν, της Γιουγκοσλαβίας και τελευταία της Λιβύης είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα των επεμβάσεων αυτών στο όνομα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της εγκαθίδρυσης δημοκρατικών θεσμών. Τι βλέπουμε όμως; Το καθεστώς που επέβαλαν στο Αφγανιστάν εισήγαγε τον ισλαμικό νόμο, τη σαρία, που παραβιάζει στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα, ειδικά αυτά των γυναικών, που τους απαγορεύεται σε πολλές περιπτώσεις ακόμη και να φοιτήσουν σε σχολείο. Οι νέοι ηγέτες της Λιβύης που υποτίθεται απελευθερώθηκε από ένα δικτατορικό καθεστώς, ανακοίνωσαν επίσης ότι η χώρα θα υιοθετήσει τη σαρία και ισλαμικό καθεστώς. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει και στο Ιράκ. Ακόμη και δικαιώματα που οι γυναίκες είχαν αποκτήσει στις χώρες αυτές με τα κοσμικά δικτατορικά καθεστώτα, τα χάνουν τώρα με τις ευλογίες της Δύσης. Στη Σαουδική Αραβία, που έχει επίσης την αμέριστη στήριξη της Δύσης, οι γυναίκες στερούνται ακόμη και στοιχειώδη δικαιώματα όπως να οδηγούν αυτοκίνητο ή ακόμη και να ταξιδεύουν μόνες τους. Στη χώρα αυτή, όπως φυσικά και στη Λιβύη και αλλού, για τους Δυτικούς προτεραιότητα είναι το πετρέλαιο και όχι τα ανθρώπινα δικαιώματα, που μόνο υποκριτικά προασπίζονται.
Από την άλλη βέβαια το πολιτικό Ισλάμ παρουσιάζεται παντού απειλητικό. Ακόμη και στην καρδιά της ίδιας της Δύσης τελευταία πληθαίνουν οι πράξεις βίας. Στο Παρίσι κάηκαν αυτή την εβδομάδα τα γραφεία της σατιρικής εφημερίδας Charlie Ηebdo, που τόλμησε να σατιρίσει τη νίκη των ισλαμιστών στις εκλογές της Τυνησίας. Τα επεισόδια αυτού του είδους συνδέονται συνήθως με τη δυτική πολιτική απέναντι στον ισλαμικό κόσμο, πολιτική που γεννά τον ισλαμικό φονταμενταλισμό.
Ούτε όμως η δημοκρατία ούτε τα ανθρώπινα δικαιώματα εξάγονται σε μια χώρα με στρατιωτικές επιχειρήσεις. Αν η Δύση δεν στήριζε ανελεύθερα καθεστώτα για να προστατέψει τα συμφέροντά της από τη δεκαετία του 1950 και μετά, αλλά βοηθούσε ανυστερόβουλα τα δημοκρατικά κινήματα, οι πολιτικές εξελίξεις σε πολλές χώρες θα ήταν ενδεχομένως διαφορετικές. Τι να πει δε κανείς για την Τουρκία όπου το πολιτικό Ισλάμ επιβάλλει σταδιακά, με την ανοχή της Δύσης, ένα αστυνομικό κράτος με εκατοντάδες συλλήψεις, ιδιαίτερα Κούρδων; Δεν μιλώ βέβαια για τον ισλαμικό φονταμενταλισμό των εποίκων των κατεχομένων, με τους οποίους κάποιοι φιλοδοξούν να οικοδομήσουν τον νέο συνεταιρισμό, διαλύοντας την Κυπριακή Δημοκρατία.

*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. stephanos.constantinides@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια: