Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 6 Νοεμβρίου 2011

ΕΝΕΡΓΩΣ: Ευρωπαϊκή κρίση θεσμών

Του Κώστα Γουλιάμου*
Φωτογραφία
Οταν πριν από λίγα μόλις χρόνια ορισμένοι κριτικά σκεπτόμενοι αναλυτές αλλά και κόμματα -εν προκειμένω μόνο το ΑΚΕΛπροειδοποιούσαν αφενός για τους κινδύνους που ελλόχευαν στην «Ευρωζώνη», αφετέρου για το έλλειμμα δημοκρατικής εμβάθυνσης που καταγραφόταν στο ούτω καλούμενο «Ευρωσύνταγμα», πολλοί ήσαν τότε εκείνοι που στρέβλωσαν τις θέσεις αναλυτών και Αριστεράς κατηγορώντας τους για ευρωφοβικά σύνδρομα, δογματισμό, ιδεοληψίες και ευρωσκεπτικισμό. Σήμερα όμως διαπιστώνεται εν τοις πράγμασι πως ένας ευάριθμος κύκλος κατήγορων εμφορούνταν υπό καθεστώς πολιτικής αβελτηρίας. Στο βωμό της λαολειχίας -που ως γνωστόν, είτε ως ενσυνείδητη πρακτική είτε ως καθ’ έξιν διαδικασία, μετασχηματίζεται σε λαϊκισμό- οι κατήγοροι προτιμούσαν την πολιτική των επιθέτων και της επιθετικότητας, επιδαψιλεύοντας παράλληλα τις κοινωνικές προσδοκίες και, συνάμα, την αμφίθυμη και (σε ορισμένες περιπτώσεις) αποδιοργανωμένη προσκόλληση των πολιτών σε θύλακες εξουσίας. Αυτό αποτέλεσε σε γενικές γραμμές το λάβαρο της αντιπολιτευτικής ειδωλολατρίας. Ωστόσο η συγκεκριμένη ιδεοτυπική προσέγγιση, με πασιφανή συστατικά δημαγωγικής παραπλάνησης, δεν άφηνε περιθώρια ουσιαστικού διαλόγου -που, σημειωτέον, επίμονα επιζητούσε η Αριστερά- ώστε να αναδειχθούν επίμαχα ζητήματα και προβλήματα. Στη συνέχεια, η ανιστορική οπτική με την οποία αντιμετώπιζαν οι κύκλοι των κατήγορων τα ζητήματα και προβλήματα που προέκυψαν από τη δομική κρίση του καπιταλισμού, οδήγησε σημαντικό μέρος της κοινωνίας στον εγκλωβισμό της αντίληψης περί ευρωπαϊκής πολιτικής στα γνωστά στενά περιθώρια του νεοσυντηρητικού σχήματος «οικονομική κρίση -μεταβολή περιβάλλοντος-αναπροσαρμογή των στρατηγικών του νεοφιλελευθερισμού». Αν οι μεγάλοι κοινωνικοί στοχαστές του 19ου και 20ού αιώνα, από τον Φουριέ και τον Μαρξ ή τον Ένγκελς μέχρι τη Λούξεμπουργκ και τη Σχολή της Φρανκφούρτης, κατέχονταν από ένα αίσθημα φρίκης μπροστά στη βαρβαρότητα του καπιταλιστικού καταμερισμού της εργασίας, σήμερα κάθε δαήμων πολίτης στην Ευρώπη έχει αντιληφθεί την επιστροφή της κεφαλαιοκρατικής βαρβαρότητας. Το σύστημα έχει αναδείξει, πάλι στη γηραιά ήπειρο του 21ου αιώνα, τα ξεχωριστά του θύματα: τους μισθωτούς και τους εργαζόμενους, τους άνεργους, τις μειονότητες, τις γυναίκες, τους ηλικιωμένους που φυτοζωούν με πενιχρές συντάξεις. Αναφερόμαστε σε ετερογενείς ομάδες, σκόρπιες και κατακερματισμένες που, κατά την έκφραση των Βaran και Sweezy, η ολιγαρχία με τις δωρεές και τις ελεημοσύνες κατορθώνει να τις κρατά διαιρεμένες, εμποδίζοντας τη μετατροπή τους σε ταξικό αγώνα. Σε κάθε περίπτωση, στην Ευρωπαϊκή Ένωση κυριαρχούν πλέον τα εξωθεσμικά όργανα (τα γνωστά λόμπι ) και οι ολιγαρχικοί μηχανισμοί των διευθυντηρίων (οικονομικών και πολιτικών), επιβεβαιώνοντας με τον πιο διαυγή τρόπο εκείνο ακριβώς που είχε διαγνώσει εδώ και χρόνια ο Εric Ηobsbawm, δηλαδή το γεγονός ότι «η κομβική διαφορά ανάμεσα στα οικονομικά συστήματα δεν έγκειται στη δομή τους... αλλά στις κοινωνικές και ηθικές προτεραιότητές τους». Στην προκειμένη περίπτωση κοινωνική και ηθική προτεραιότητα της ΕΕ αποτελεί η διαφύλαξη των νεοφιλελεύθερων αρχών μέσα από τη λεγόμενη «Στρατηγική ΕΕ 2020», που αποτελεί τη συνέχεια της διαβόητης «Στρατηγικής της Λισαβόνας». Πρόκειται -όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί- για ενιαία στρατηγική του κεφαλαίου, που προωθείται βάσει ενιαίου σχεδίου σε όλα τα κράτη-μέλη, προσαρμοσμένο βέβαια στο διαφορετικό επίπεδο της καπιταλιστικής τους ανάπτυξης. Υπό αυτές τις συνθήκες διευρύνεται αναντίλεκτα και το χάσμα ανάμεσα στην κοινωνική βάση από τη μια πλευρά και το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας της ΕΕ από την άλλη. Διευρύνονται ραγδαία οι λογής ανισότητες. Ως εκ τούτου προκύπτει όχι μόνο πρόβλημα πολιτικής νομιμοποίησης (τα υποτυπώδη ποσοστά συμμετοχής στις ευρωεκλογές το αποδεικνύουν), αλλά και εμπέδωσης της θεσμικής ανισότητας που υπάρχει μεταξύ των κρατών-μελών (ως παράγωγο, μεταξύ άλλων, των πρακτικών της πολιτικής δοσοληψίας). Τούτων δοθέντων, θα ισχυριζόμαστε πως η αναδιάρθρωση του ευρωπαϊκού θεσμικού συστήματος έγινε χωρίς την ταυτόχρονη αναδιάρθρωση του πολιτικού και οικονομικού μοντέλου. Χωρίς την ουσιαστική εμπλοκή και διαβούλευση των λαών, των μισθωτών, των εργαζομένων, των ανέργων και των μειονοτήτων. Γι’ αυτό και η σημερινή κρίση στην ΕΕ είναι σαφώς μια διαρθρωτική κρίση θεσμών και αξιών που, ως τέτοια, δημιουργεί ένα σχήμα το οποίο -με εξαίρεση το Ευρωκοινοβούλιο- προσιδιάζει ipso facto σε καθεστωτικό πολιτικό και οικονομικό μόρφωμα. 
 *Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: