Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 13 Νοεμβρίου 2011

ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ: Οι αγορές και το χάος

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
Φωτογραφία
Καθημερινά η παγκόσμια οικονομία οδεύει προς το χειρότερο. Η κατάσταση κινδυνεύει να γίνει ανεξέλεγκτη στην Ευρωζώνη. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ένας από τους πιο σημαντικούς πυλώνες της παγκόσμιας οικονομίας, ένας χώρος από τους πιο ανεπτυγμένους με την πιο προηγμένη τεχνολογία, με μεγάλο πλούτο και τεράστιες δυνατότητες. Όμως την τύχη της δεν την ορίζουν οι λαοί της, δεν την ορίζουν καν οι συντηρητικές κυβερνήσεις που βρίσκονται στην εξουσία αυτή τη στιγμή στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Η τύχη της Ευρώπης, αλλά και του υπόλοιπου κόσμου, αφέθηκε στα χέρια των αγορών και των μηχανισμών τους, με τις ευρωπαϊκές πολιτικές ελίτ να έχουν ουσιαστικά παραιτηθεί από τις ευθύνες τους.
Η κατάσταση δεν είναι καλύτερη στον άλλο πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας, τις ΗΠΑ, από όπου ξεκίνησε η κρίση το 2008. Ο Ομπάμα δεν κατάφερε να ανατρέψει τα δεδομένα της κρίσης. Αν και οι ΗΠΑ φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση της παγκόσμιας οικονομίας, ο Ομπάμα και οι αμερικανικές ελίτ προσπαθούν να μεταθέσουν τις δικές τους ευθύνες στην Ευρωπαϊκή Ένωση από την οποία ζητούν να εφαρμόσει ακόμη πιο σκληρά μέτρα με στόχο τη διάσωση του συστήματος. Οι ΗΠΑ, αλλά και οι Ευρωπαίοι, απευθύνονται και στην Κίνα, τον ασιατικό τρίτο μεγαλύτερο πυλώνα της παγκόσμιας οικονομίας και την εκλιπαρούν να βοηθήσει για το ξεπέρασμα της κρίσης. Είναι όμως αμφίβολο αν οι Κινέζοι έχουν τη δυνατότητα να σώσουν το κλυδωνιζόμενο καπιταλιστικό σύστημα. Εξάλλου, αγωνίζονται να αποφύγουν και οι ίδιοι μια πιθανή οικονομική κρίση η οποία θα είχε τρομακτικές συνέπειες για τον υπόλοιπο κόσμο. Η αποφυγή μιας επιπλέον κρίσης στην κινεζική οικονομία, είναι ίσως η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορούν αυτή τη στιγμή να προσφέρουν οι Κινέζοι στον υπόλοιπο κόσμο. Είναι γενικά παραδεκτό σήμερα πως το κέντρο βάρους της παγκόσμιας οικονομίας μετατίθεται σταδιακά, αλλά σταθερά, προς την Ανατολή. Ο ασιατικός πυλώνας της παγκόσμιας οικονομίας αποκτά μια δυναμική που δεν διαθέτουν πια ούτε η Ευρώπη ούτε οι ΗΠΑ. Ακόμη και άλλες αναδυόμενες οικονομίες, παρά τα όποια προβλήματά τους, όπως για παράδειγμα αυτή της Βραζιλίας, αποκτούν το δικό τους εκτόπισμα στο παγκόσμιο οικονομικό στερέωμα. Δεν είναι τυχαίο που Ευρωπαίοι και Αμερικανοί έφτασαν να ζητούν σήμερα τη βοήθεια της Ομάδας των G20.
Το ουσιαστικό, πάντως, είναι πως κυριάρχησαν οι αγορές και οι μηχανισμοί τους, οι πιστοληπτικοί οίκοι αξιολόγησης και διάφορα άλλα ανεξέλεγκτα κέντρα εξουσίας που έσπειραν το χάος. Η κρίση δεν μπορεί να ξεπεραστεί, στο πλαίσιο πάντα του καπιταλιστικού συστήματος, χωρίς ένα ελάχιστο έλεγχο των αγορών και των ανεξέλεγκτων μηχανισμών τους από την πολιτική εξουσία, από τα κράτη που αφέθηκαν στο έλεός τους.
Στην Ελλάδα η παγκόσμια κρίση από τη μια και το απαξιωμένο πολιτικό σύστημα από την άλλη, οδήγησαν τη χώρα στον σημερινό διεθνή διασυρμό. Ίσως μόνο η Ιταλία του Μπερλουσκόνι μπορεί να συναγωνιστεί την Ελλάδα σ’ αυτό το διασυρμό. Οι ελληνικές ελίτ και ολόκληρο το ελληνικό κατεστημένο εναπόθεσαν τώρα τις ελπίδες τους στον τραπεζίτη-μεσσία Λουκά Παπαδήμο, που όπως έγραψε στην «Καθημερινή» ( 7/11/2011) η οικονομική αρθρογράφος της Ζέζα Ζήκου, μαζί με τον Κώστα Σημίτη «από τη θέση του διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος ευθύνεται για τα ‘μαγειρέματα’ των μακροοικονομικών μεγεθών που δημιούργησαν τότε μια πλασματική εικόνα υγιούς οικονομίας με ψεύτικα στοιχεία» για την είσοδο της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.
Στην Κύπρο η κατάσταση οδεύει καθημερινά προς το χειρότερο. Οι ανυπόληπτοι πιστοληπτικοί οίκοι αξιολόγησης περιμένουν πάντα στη γωνιά και αν η κατάσταση συνεχιστεί χωρίς τη λήψη μέτρων, η Κύπρος κινδυνεύει να έχει την ίδια τύχη με την Ελλάδα. Διερωτάται κανείς πότε θα κινητοποιηθούν η κυβέρνηση, το πολιτικό σύστημα και οι οικονομικές και συνδικαλιστικές νομενκλατούρες. Είναι φυσικό και πρέπει να επιδιώκεται η όσο το δυνατόν πιο δίκαιη κατανομή των βαρών, όπως και μια μορφή κοινωνικής δικαιοσύνης. Αλλά ούτως ή άλλως το πλαίσιο παραμένει πάντα, μέχρι νεωτέρας, αυτό του καπιταλιστικού συστήματος. Στις δύσκολες αυτές ώρες της παγκόσμιας κρίσης ζητείται ποιητής που θα κομίσει εις την τέχνη ένα όνειρο ελληνικό αλλά και πανανθρώπινο. Από τον Ηράκλειτο στον Μαρξ και στους σημερινούς «αγανακτισμένους» πολίτες του κόσμου, σε ελαφρά παράφραση του Γκράμσι, το παλιό πεθαίνει και το καινούργιο αργεί να γεννηθεί.

*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. Ε-mail stephanos.constantinides@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια: