Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 20 Νοεμβρίου 2011

ΕΝΕΡΓΩΣ: Η κρίση των κρίσεων

Του Κώστα Γουλιάμου*
Eχει εσφαλμένα υπερτονισθεί και, εν πολλοίς, δημιουργηθεί η εντύπωση ότι η κρίση στην “Ευρωζώνη” συνδέεται άμεσα με τη δημοσιονομική κρίση στην Ελλάδα, στην Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία κ.λπ. Μια τέτοια εντύπωση ή/και θέση διέπεται αναμφίβολα από πολιτική αβελτηρία, καθότι δεν λαμβάνει υπόψη -είτε εκ προθέσεως είτε επιλεκτικά ή, έστω, και από άγνοια- πως η κρίση στην “Ευρωζώνη” είναι κατά κύριο λόγο παράγωγο της δομικής κρίσης του καπιταλισμού όπως και του πολιτικού του πυλώνα, του νεοφιλελευθερισμού.
Η συστημική κρίση του εν λόγω πυλώνα αποτελεί τη μήτρα για τη γέννηση της κρίσης των κρίσεων που έχει δημιουργηθεί στο Δυτικό (και όχι μόνο) κόσμο και, ειδικότερα, στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη. Ωστόσο, ο νεοφιλελευθερισμός (της ελεύθερης αγοράς) όχι μόνο δεν παραδέχεται τη χρεοκοπία του αλλά προσπαθεί μέσα από μνημόνια και «Σύμφωνα Ανταγωνιστικότητας» -νεοφιλελεύθερης γερμανικής έμπνευσης- όπως εκείνο που απασχόλησε τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις 11 του Μάρτη, να εδραιώσει τον δεσποτισμό του κεφαλαίου στους χώρους παραγωγής όπως και στα εργασιακά, άλλοτε αποδυναμώνοντας κατακτήσεις και άλλοτε αποδομώντας θεσμούς που προστάτευαν επί σειρά δεκαετιών τους μισθωτούς και τους εργαζόμενους.
Προεκτείνοντας θα λέγαμε πως αυτές ακριβώς οι πολιτικές της “ελεύθερης αγοράς” διεύρυναν βαθύτερα υπέρ του κεφαλαίου και κατά της εργασίας τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές ανισορροπίες-ανισότητες σε όλη την Αμερική και Ευρώπη. Επιπλέον η “Ευρωζώνη” οικοδόμησε έναν επίπλαστο τεχνητό διαχωρισμό μεταξύ “κέντρου” και “περιφέρειας” εισάγοντας σχέσεις ιεραρχίας και διακρίσεων και, συνάμα, δαιμονοποιώντας τις χώρες του Νότου (Μεσογείου). Δεν είναι τυχαίο που όλο και πιο πολλοί αναλυτές αντιλαμβάνονται όσα επιχειρήματα πρόβαλε ο Μαρξ περί της ασταθούς φύσης του καπιταλισμού. Πραγματικά, η ανάλυση του καπιταλισμού από τον Μαρξ αποδείχθηκε όχι απλά σωστή, αλλά και διορατική σε ό,τι αφορά τη λεγόμενη ελεύθερη αγορά του φιλελευθερισμού και του laissezfaire. Όπως εύστοχα διατυπώθηκε, για τον Μαρξ η ελεύθερη αγορά λειτουργεί ως αλλότριο σύστημα με δική του ζωή. Πρόκειται για έναν ανεξέλεγκτο και εκ φύσεως ασταθή μηχανισμό που οδηγεί περιοδικά σε κρίσεις, κατά τις οποίες τεράστιες μάζες εργατικού δυναμικού χάνουν την εργασία τους ενώ χρήσιμα μέσα παραγωγής καταστρέφονται. Ας σημειωθεί πως το μέγεθος της σημερινής συστημικής κρίσης της «ελεύθερης αγοράς» ανάγκασε ακόμα και τον Αlan Greenspan (πρώην διευθυντή της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, από τους υπερασπιστές της ελεύθερης αγοράς) να ομολογήσει:
«Έκανα λάθος που συμπέρανα πως τα συμφέροντα των οργανισμών, και ειδικά των τραπεζών και άλλων, ήταν τέτοια ώστε να έχουν την ικανότητα να προστατεύσουν τους μετόχους τους και την εταιρική θέση τους». Πέραν τούτων, η κρίση της “Ευρωζώνης” αποδεικνύει πως το καπιταλιστικό σύστημα είναι ανίκανο να ρυθμίσει τις παραγωγικές δυνάμεις που το ίδιο δημιούργησε. Για αυτό και λέμε πως η κρίση στην “Ευρωζώνη” είναι μέρος της παγκόσμιας κρίσης του καπιταλιστικού συστήματος που, τουλάχιστον αυτή την ιστορική περίοδο, είχε ως αφετηρία την αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ (2007), μετατράπηκε στο αμέσως επόμενο διάστημα σε τραπεζική κρίση, λίγο αργότερα σε παγκόσμια ύφεση, οδηγώντας σήμερα πλείστα κράτη σε κρίση δημοσίου χρέους. Έτσι το «ευρώ» ως (α) παράγωγο των ευρωπαϊκών τραπεζών και των πολυεθνικών εταιρειών και (β) μορφή διεθνούς αποθεματικού νομίσματος, επιδείνωσε -τόσο οικονομικά όσο και γεωπολιτικά- όχι μόνο το βάρος του χρέους αλλά και τη ρήξη στην ΕΕ. Θέλησε όμως (και εξακολουθητικά επιζητεί) να γίνει ανταγωνιστικό του δολαρίου χωρίς βέβαια να έχει τα θεσμικά θεμέλια ενός ισχυρού κράτους. Πρόκειται σαφώς για πολιτική παραδοξολογία παγκόσμιας πρωτοτυπίας. Εν ολίγοις, να κυκλοφορεί ένα νόμισμα από ανύπαρκτο κράτος. Εν πάση περιπτώσει, η θύελλα ανησυχίας που σαρώνει σήμερα την “Ευρωζώνη” (και τον υπόλοιπο κόσμο) δεν οφείλεται μόνο στη θλιβερή οικονομική κατάσταση αλλά και στην ασύμμετρη αρχιτεκτονική της πολιτικής ενοποίησης των Βρυξελλών. Εν κατακλείδι, όσο η Ε.Ε παραμένει μια διακρατική ένωση “εθνών-κρατών”, σταθερά προσηλωμένη στον φονταμενταλισμό του γαλλογερμανικού διευθυντηρίου της αγοράς και του νεοφιλελευθερισμού, τόσο περισσότερο θα εντείνονται και εκτείνονται οι λογής ανισότητες, οι ρήξεις και οι συγκρούσεις. Για αυτό και τα συμφέροντα των ευρωπαϊκών κοινωνιών βρίσκονται έξω από τη λογική διόρθωσης του καπιταλιστικού συστήματος. Εξού και η διέξοδος από την κρίση πρέπει να αναζητηθεί στην ανασυγκρότηση μιας πλατιάς κοινωνικής συμμαχίας -σε όλη την Ευρώπη- από εκείνες ακριβώς τις δυνάμεις της Αριστεράς και του δημοκρατικού σοσιαλισμού που με τις πολιτικές τους κινούνται έξω από τα νεοφιλελεύθερα πλαίσια και, έτσι, μπορούν να πραγματοποιήσουν ριζοσπαστικές αλλαγές και μεταρρυθμίσεις.

* Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: