Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου 2012

Ευρώπη αβυσσαλέων ανισοτήτων


Του Κώστα Γουλιάμου
Φωτογραφία
«Το εργοστάσιο του μέλλοντος θα έχει μόνο δύο υπαλλήλους: έναν άνθρωπο και έναν σκύλο. Ο άνθρωπος θα είναι εκεί για να ταΐζει το σκύλο. Ο σκύλος θα είναι εκεί για να εμποδίζει τον άνθρωπο να αγγίζει τα μηχανήματα.» Warren Βennis Στη σημερινή Ευρωπαϊκή Ένωση καταγράφονται τεράστιες διαφορές εισοδήματος και δυνατοτήτων μεταξύ των περιφερειών της. Το θέμα πάντως, αν και εξαιρετικά σοβαρό, φαίνεται να μην απασχολεί μερίδα πολιτικών ή αναλυτών σε ΜΜΕ που διακρίνονται για τη μεροληπτική, αν όχι την επιδεικτική ευρωλαγνεία των προσεγγίσεών τους. Ειδικότερα αυτή την περίοδο, που κύματα αντεργατικών πολιτικών και αντιλαϊκών μέτρων επιβάλλονται από τις Βρυξέλλες, ανέμενε κανείς κάποια στοιχειώδη κοινωνική ευαισθησία. Τέλος πάντων. Επανερχόμαστε στον πυρήνα της προβληματικής. Σύμφωνα λοιπόν με την επίσημη ιστοσελίδα “europe4all”, το 43 % της οικονομικής παραγωγής και το 75 % των επενδύσεων στην έρευνα και την καινοτομία είναι συγκεντρωμένα μόνο στο 14 % του ευρωπαϊκού εδάφους, στο αποκαλούμενο πεντάγωνο μεταξύ Λονδίνου, Αμβούργου, Μονάχου, Μιλάνου και Παρισίων.
Το δε πιο εύπορο κράτος-μέλος, το Λουξεμβούργο, είναι εφτά φορές πλουσιότερο από το φτωχότερο, τη Ρουμανία. Μάλιστα σε περιφερειακό επίπεδο, οι διαφορές είναι ακόμη μεγαλύτερες. Τέτοια φαινόμενα αβυσσαλέων ανισοτήτων παρατηρούνται είτε στις αποκαλούμενες υπανάπτυκτες χώρες είτε σε αναδυόμενες οικονομίες (λογουχάρη στη Βραζιλία, την Ινδία, την Τουρκία κ.λπ.). Θα λέγαμε επομένως ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, μολονότι έχει συγκροτήσει περιφερειακή πολιτική με επίκεντρο τις περιφέρειες, εν τούτοις τα αποτελέσματα θεραπείας είναι ανύπαρκτα έως και ισχνά. Λογικά θα έπρεπε το εν λόγω ζήτημα να απασχολούσε έντονα και όχι ευκαιριακά, αποσπασματικά, επιλεκτικά ή εργαλειακά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όπως βέβαια και τις συνόδους κορυφής. Κατά την άποψή μου πρόκειται για ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα στην πολιτική της ΕΕ, άμεσα συνδεδεμένο με τη δομική κρίση του κεφαλαιοκρατισμού ως, επίσης, και με τον τρόπο της πολιτικής της αντιμετώπισης. Η συγκεκριμένη διαπίστωση διαθέτει μια ευρύχωρη φαρέτρα συνεπειών. Η μία είναι ότι η μονομερής πολιτική λιτότητας που σχεδιάστηκε από το «γαλλογερμανικό διευθυντήριο» εμβαθύνει και, συνάμα, εντείνει τις ανισότητες. Για παράδειγμα, ο Νότος της Ευρώπης βυθίζεται στην ύφεση. Μια ύφεση που νομοτελειακά ενισχύει τις οικονομικές αντιθέσεις και ανισορροπίες οδηγώντας ένα αριθμό κρατών σε επόμενες υποβαθμίσεις. Και όμως η Κομισιόν -υπακούοντας στη χρεοκοπημένη νεοφιλελεύθερη πολιτική του διευθυντηρίου- εμμένει στα μέτρα της λιτότητας. Γιατί, όμως, η Κομισιόν (κατ’ ουσία το διευθυντήριο) εμμένει σε λάθος πολιτική; Μάλλον γιατί είναι πιο εύκολο να μη θέλει να παραδεχτεί τη χρεοκοπία του νεοφιλελευθερισμού . Αλήθεια, ποιος από τους νεοφιλελεύθερους μπορεί να ερμηνεύσει τις οικονομικές και περιφερειακές ανισορροπίες; Αντίθετα, είναι πολύ πιο εύκολο για αυτούς τους κύκλους -όπως έγραψε πρόσφατα και ο Μίνχαου στο Spiegel- να βρουν ποιος δεν καταφέρνει να συμμαζέψει τον προϋπολογισμό του. Μάλιστα ο Γερμανός αναλυτής υπογράμμιζε με νόημα πως «η Ισπανία είχε το 2007 ένα έλλειμμα της τάξης του 10% του ΑΕΠ στο ισοζύγιό της. Ταυτόχρονα είχε ένα μικρό πλεόνασμα στον κρατικό προϋπολογισμό της. Αυτό σημαίνει ότι ο ιδιωτικός τομέας ήταν βαθύτατα χρεωμένος. Η Γερμανία αντίθετα είχε ένα πλεόνασμα της τάξης του 8% στο ισοζύγιό της, ενώ ταυτόχρονα είχε ένα μικρό δημόσιο έλλειμμα. Αυτό σημαίνει ότι ο ιδιωτικός της τομέας είχε ένα τεράστιο πλεόνασμα. Πλεόνασμα σ` αυτή την περίπτωση σημαίνει ότι αποταμιεύουμε περισσότερο απ’ ό,τι επενδύουμε. Στην Ισπανία επένδυαν περισσότερο απ’ ό,τι αποταμίευαν. Μιλάμε για οικονομικές ανισορροπίες, όταν αυτές είναι μεγάλες και διαρκείς».
Σε κάθε περίπτωση, η μεγέθυνση των περιφερειακών -και άλλων- ανισοτήτων στην ΕΕ δεν αποτελεί ένα απλό, βασανιστικό ζήτημα αλλά μια επικίνδυνη πολιτική εξέλιξη. Τα άλματα στο κενό που επιχειρεί η Κομισιόν γοητεύουν πλέον μόνο όσους διακρίνονται για την πολιτική τους αβελτηρία και, πάντως, εθισμένους στην ακραία πρακτική ενός «εκσυγχρονισμένου» μεσαίωνα νεοφιλελεύθερης μονεταριστικής πολιτικής. Πολιτικής που αναντίλεκτα αδυνατεί να συμβάλλει σε δίκαιη διανομή του εισοδήματος. Θυμίζουμε πως ο Αριστοτέλης ήταν που πρώτος εισήγαγε την έννοια της ‘διανεμητικής δικαιοσύνης’, για να αποτελέσει μέχρι σήμερα έναν από τους βασικούς πυρήνες των κοινωνικών θεωριών και των πολιτικών αγώνων της Αριστεράς.

* Ο Κώστας Γουλιάμος είναι αντιπρύτανης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου.

Δεν υπάρχουν σχόλια: