Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 10 Ιουνίου 2012

Ευρωπαϊκή κρίση χωρίς τέλος

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
Κάθε μέρα που περνά η κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση χειροτερεύει. Το ευρώ έχει κατρακυλήσει στα πιο χαμηλά επίπεδα των τελευταίων δύο χρόνων και οι τράπεζες κάποιων χωρών της Ευρωζώνης αντιμετωπίζουν τεράστια προβλήματα ανακεφαλαίωσης. Η Ουάσιγκτον ανήσυχη πιέζει τους Ευρωπαίους να πάρουν μέτρα επειδή ασφαλώς η ευρωπαϊκή κρίση έχει αντίκτυπο και στις ΗΠΑ και κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα την όποια ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας. Ανησυχία όμως εκφράζει και το Πεκίνο για την ευρωπαϊκή κρίση, καθώς τελευταία δεν φαίνεται να πηγαίνουν όλα ρόδινα με την κινεζική οικονομία. Ανησυχία βέβαια εκφράζουν και άλλες χώρες, ιδιαίτερα τα μέλη της G20. Διότι ασφαλώς αν τα πράγματα χειροτερέψουν ακόμη περισσότερο στην Ευρώπη, υπάρχει κίνδυνος για σοβαρές αναταράξεις στο όλο πλανητικό οικονομικό σύστημα. Με την ευκαιρία αυτή παρουσιάζονται και διάφοροι «προφήτες» οικονομολόγοι που μιλούν για διάλυση της Ευρωζώνης, εγκατάλειψη του ευρώ και επάνοδο στα εθνικά νομίσματα. Πίσω από τους «προφήτες» αυτούς κρύβονται κατά κανόνα οι επιτήδειοι τζογαδόροι των αγορών που παραμονεύουν για να αποκομίσουν τεράστια κέρδη από μια τυχόν κατάρρευση του ευρώ.
Η κρίση με τις ισπανικές τράπεζες ανέδειξε το πρόβλημα του ρόλου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας-ΕΚΤ, η οποία θα έπρεπε, αν ενεργούσε στο πλαίσιο ενός ομοσπονδιακού συστήματος, να στηρίξει τις τράπεζες των χωρών που αντιμετωπίζουν προβλήματα. Άλλωστε οι περιορισμοί που επιβλήθηκαν, ουσιαστικά από τους Γερμανούς, στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, την εμποδίζουν να διαδραματίσει τον ρόλο που της ανήκει για την οικονομική ανάπτυξη της Ευρωζώνης. Θα μπορούσε δηλαδή η ΕΚΤ να διαδραματίσει ανάλογο ρόλο που διαδραματίζει η αμερικανική κεντρική τράπεζα, η Federal Reserve, όπως και να προχωρήσει στην δημιουργία του ευρωομολόγου για την αντιμετώπιση των κερδοσκόπων. Για να γίνει όμως αυτό θα πρέπει το Βερολίνο να αποδεχτεί ότι η σκληρή δημοσιονομική πολιτική που επέβαλε έχει αποτύχει και κινδυνεύει να τινάξει στον αέρα ολόκληρο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η ισπανική κρίση, με την ισπανική οικονομία να αντιπροσωπεύει γύρω στο 10% της οικονομίας της Ευρωζώνης, δηλαδή δύο φορές μεγαλύτερη από αυτή της Ελλάδας, της Πορτογαλίας και της Ιρλανδίας μαζί, θέτει επί τάπητος δύο βασικά προβλήματα : Το πρώτο είναι η διαχείριση του χρηματοπιστωτικού συστήματος της Ευρωζώνης που χρειάζεται μια κάποιας μορφής ενοποίηση, με την ΕΚΤ να συντονίζει και να ελέγχει ολόκληρο τον τραπεζικό τομέα της με τον τρόπο που το κάνει η κεντρική τράπεζα οποιασδήποτε χώρας για τις τράπεζές της χώρας αυτής. Το δεύτερο και ίσως το βασικότερο πρόβλημα της Ευρωζώνης, είναι φυσικά πολιτικό. Γίνεται αισθητή στις μέρες μας όσο ποτέ άλλοτε η έλλειψη πολιτικού συντονισμού και η δυσκολία λήψης αποφάσεων. Οι μηχανισμοί που υπάρχουν έχουν ουσιαστικά ατονήσει, αφού τον τελευταίο καιρό σοβαρές πολιτικές αποφάσεις παίρνονται από το Βερολίνο και στην καλύτερη περίπτωση μετά από κάποια συμφωνία με το Παρίσι, στους δε υπόλοιπους εταίρους παρουσιάζονται ως τετελεσμένα γεγονότα.
Δεν είναι λίγοι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες που παραπονούνται τον τελευταίο καιρό για τον αυταρχικό αυτό τρόπο λήψης των πολιτικών αποφάσεων. Μια ουσιαστική πολιτική ενοποίηση της Ευρώπης θα αντιμετώπιζε, τουλάχιστον εν μέρει, τον γερμανικό αυτό ηγεμονισμό. Διότι ασφαλώς στο πλαίσιο αυτό της πολιτικής ενοποίησης θα εδημιουργούντο μηχανισμοί λήψης αποφάσεων με περισσότερη δημοκρατική νομιμοποίηση.
Και ενώ όλα αυτά συμβαίνουν στην Ευρωζώνη, τόσο στην Ελλάδα όσο και την Κύπρο οι πολιτικές ελίτ ασχολούνται με τη μικροπολιτική και την επιβίωση των κομματικών πελατειακών τους μηχανισμών, χωρίς να αντιλαμβάνονται την κρισιμότητα των καιρών. Ο κίνδυνος από μια τέτοια κοντόφθαλμη πολιτική είναι να οδηγηθούν Ελλάδα και Κύπρος στην περιθωριοποίηση και στην αδυναμία να εξυπηρετήσουν τα εθνικά τους συμφέροντα. Σίγουρα η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν είναι πανάκεια. Από την στιγμή όμως που ζούμε σε ένα καπιταλιστικό σύστημα, συμμαχίες στο ευρωπαϊκό πλαίσιο με πολιτικές δυνάμεις που διατηρούν κάποιες κοινωνικές ευαισθησίες θα μας επιτρέψουν να αντιμετωπίσουμε καλύτερα τα προβλήματα της οικονομίας.
* Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης.

Δεν υπάρχουν σχόλια: