Συγγραφείς αυτού του ιστολογίου είναι ο καθένας από μας, που έχει να πει, να παρατηρήσει και να σχολιάσει κάτι για τα θέματα της ΠΑΙΔΕΙΑΣ.
Ενυπόγραφα θέματα για ανάρτηση γίνονται απλά με ηλεκτρικό μήνυμα στη διεύθυνση:kapistri@gmail.com και δημοσιεύονται χωρίς λογοκρισία. Τα σχόλια είναι ελεύθερα για τον καθένα, ακόμα και ανώνυμα!

Κυριακή, 17 Ιουνίου 2012

Οι Κούρδοι και η Τουρκία

Του Στέφανου Κωνσταντινίδη*
 Τον τελευταίο καιρό είδαν το φως της δημοσιότητας πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία υιοθετεί μια νέα στρατηγική στο κουρδικό πρόβλημα. Δεν είναι φυσικά η πρώτη φορά που οι
Τούρκοι Ισλαμιστές που βρίσκονται στην εξουσία εδώ και δέκα χρόνια, προσπαθούν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό το οποίο παραμένει η μεγαλύτερη πληγή για την Τουρκία. Είναι γεγονός ότι η κυβέρνηση Ερντογάν υιοθέτησε μια πιο ήπια πολιτική απέναντι στους Κούρδους σε σχέση με το κεμαλικό κατεστημένο. Είναι επίσης γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχουν κάποιοι δίαυλοι επικοινωνίας ακόμη και με το ίδιο το Κουρδικό Εργατικό Κόμμα-ΡΚΚ. Στην αρχή η Άγκυρα άνοιξε επικοινωνία με τον κρατούμενο Κούρδο ηγέτη Αμπντουλάχ Οτσαλάν. Αργότερα όμως έγιναν από την τουρκική μυστική υπηρεσία, την ΜΙΤ, επαφές με εκπροσώπους του ΡΚΚ στο εξωτερικό. Είναι άλλωστε γνωστό πως στις επαφές αυτές ενεπλάκη και ο ίδιος ο αρχηγός της ΜΙΤ Χακάκ Φιντάν.
Οι τελευταίες πληροφορίες κάνουν λόγο για πολύπλευρες επαφές στις οποίες εμπλέκονται το Κουρδικό Κόμμα Ειρήνης και Δημοκρατίας που εκπροσωπείται στο τουρκικό κοινοβούλιο, καθώς και οι ηγέτες των Κούρδων του Ιράκ Μεσούτ Μπαρζανί και Τζαλάλ Ταλαμπανί. Εμπλοκή έχει βέβαια και η Βαγδάτη, δεδομένου ότι οι στρατιωτικές βάσεις του ΡΚΚβρίσκονται στο Βόρειο Ιράκ.
Ακόμη αναφέρεται πως διαμεσολαβητικό ρόλο διαδραματίζουν και οι ΗΠΑ. Τούρκοι αρθρογράφοι με επιρροή όπως ο Μεχμέτ Αλί Μπιράντ, είναι φανατικά υπέρ αυτού του διαλόγου, ενώ φαίνεται πως, παρά τις επιφυλάξεις του, δεν αντιτίθεται σ’ αυτόν και το κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα. Εν ολίγοις δεν είναι λίγοι εκείνοι που πιστεύουν ότι οι συνθήκες έχουν ωριμάσει για ένα συμβιβασμό στο πρόβλημα αυτό που στοιχίζει ακριβά στην Τουρκία.
Οι πολιτικοί παρατηρητές όμως που παρακολουθούν από κοντά το θέμα αυτό δεν είναι και τόσο αισιόδοξοι για τη δυνατότητα ενός συμβιβασμού. Από την πλευρά των Κούρδων και ειδικά του ΡΚΚ, η μόνη υποχώρηση που φαίνεται δυνατή είναι η εγκατάλειψη της ιδέας ενός ανεξάρτητου Κουρδιστάν που θα οδηγούσε στο διαμελισμό της Τουρκίας. Σε αντιστάθμισμα όμως αυτής της υποχώρησης αξιώνουν ένα ομοσπονδιακό τουρκικό κράτος στο οποίο οι Κούρδοι θα συμμετέχουν ως αυτόνομη οντότητα. Κάτι τέτοιο όμως κανένα πολιτικό κόμμα δεν αποδέχεται αυτή τη στιγμή στην Άγκυρα. Στην καλύτερη περίπτωση αυτό που οι Ισλαμιστές είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν στους Κούρδους, είναι κάποια αναγνώριση της εθνικής τους ταυτότητας, της γλώσσας και της κουλτούρας τους. Αυτό όμως θα γίνει μόνο στο πλαίσιο ενός ενιαίου τουρκικού κράτους.
Στην προσπάθειά της να ωθήσει τα πράγματα προς μια λύση, η Άγκυρα αποφάσισε να επιτρέψει την επιλεκτική διδασκαλία της κουρδικής γλώσσας στα τουρκικά σχολεία. Οι Κούρδοι βέβαια απέρριψαν την προσφορά αυτή γιατί η γλώσσα τους δεν θα διδάσκεται ως μητρική γλώσσα, αλλά ως γλώσσα επιλογής, ως ξένη γλώσσα, όπως διδάσκονται για παράδειγμα τα Γαλλικά ή τα Αγγλικά.
Κάτι άλλο που περιπλέκει την κατάσταση στο Κουρδικό είναι η κρίση στη Συρία. Η Άγκυρα στηρίζει τη μερίδα εκείνη των Κούρδων της Συρίας που είναι πιο κοντά στον ηγέτη του ιρακινού Κουρδιστάν, τον Μεσούτ Μπαρζανί, ενώ το ΡΚΚδίνει την υποστήριξή του σε μια άλλη ομάδα πιο ριζοσπαστική. Ένας άλλος εξωτερικός παράγοντας είναι και το Ιράν που ασφαλώς δεν επιθυμεί να διευκολύνει την Τουρκία στην επίλυση του προβλήματος αυτού. Η Τεχεράνη ασκούσε πάντα μια επιρροή στους Κούρδους του Βορείου Ιράκ, τους οποίους προσπάθησε στο παρελθόν να χρησιμοποιήσει εναντίον της Βαγδάτης. Επιπλέον το Ιράν έχει το δικό του κουρδικό πληθυσμό με διεκδικήσεις που η Τεχεράνη απορρίπτει και οποιεσδήποτε επιτυχίες των Κούρδων της Τουρκίας θα έχουν αντίκτυπο στους Ιρανούς Κούρδους.
Συμπερασματικά λοιπόν οι παράγοντες που εμπλέκονται στο κουρδικό πρόβλημα είναι πολλοί και με αντικρουόμενα συμφέροντα. Επιπλέον, πολλοί Κούρδοι βλέπουν το πρόβλημα ως ενιαίο, με την έννοια της δημιουργίας εθνικού κουρδικού κράτους που θα περιλαμβάνει το Βόρειο Ιράκ, την Ανατολική Τουρκία και κάποια ιρανικά και συριακά εδάφη έτσι που να περιληφθούν στο κράτος αυτό όλοι οι Κούρδοι της περιοχής.

*Ο Στέφανος Κωνσταντινίδης είναι καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Κεμπέκ του Καναδά και επιστημονικός συνεργάτης του Πανεπιστημίου Κρήτης. stephanos.constantinides@gmail.com

Δεν υπάρχουν σχόλια: